Serbestleme !

KİM KİMDİR?

2011-12-20T01:30:00.005+02:00

Kim-Jong Un...

O, Kuzey Kore lideri Kim-Jong Il'in üçüncü ve en genç oğlu.

Ve kuşkusuz bundan böyle dünya adını çok daha sık duyacak.

Babasının ölümü Kuzey Kore'yi yasa boğdu.

Şimdi tüm gözler onda.

Nasıl olmasın ki!

"Büyük Veliaht" ilan edildi.

Dünyanın en kapalı ülkesi bundan böyle ondan sorulacak.

Peki, babasının ölüm gününde ülkenin kuzey kıyılarında füze denemesi yapan bu genç adam kim?

Aslında hakkında çok bilgi yok, anlatılanların çoğu iddiadan ibaret. Hatta doğum tarihi bile tartışmalı. 1983 ya da 1984'de doğduğu sanılıyor, bazı kaynaklar 1982’yi işaret ediyor. Pyongyang’a göre ise 8 Ocak 1984’de dünyaya geldi. Babası iyi eğitim görmesini istedi. İsviçre'de İngilizce eğitim veren Berne School’a gitti, 2000'e dek bu ülkede kaldı. "Pak Çol" takma ismini kullandı. Daha sonra Gümlingen'deki bir devlet okulunun yolunu tuttu. Babasının ne iş yaptığını soranlara hep "Şoför" yanıtını veriyordu. Güvenlik için kimliğinin gizli tutulması Pyongyang yönetiminin emriydi ama o dayanamayıp arkadaşlarından birine Kuzey Kore liderinin oğlu olduğunu itiraf etti. Tabi ona inananacak kimse çıkmadı.

Kim-Jong Un arkadaşlarına göre utangaç bir gençti. İletişim kurmaktan kaçınıyordu. Fakat rekabetçi karakterini hemen fark ettirdi. Hele basketbol söz konusu olduğunda. İdolü bir Amerikalı; basketbolun efsane ismi Michael Jordan’dı. Hatta arkadaşlarının iddiasına göre Kobe Bryant ve Toni Kukoç gibi meşhur basketbolcularla tanışıp fotoğraf çektirmişliği bile vardı.

Baba Kim'in oğlunun eğitimi için İsviçre’yi seçmesi ise boşuna değildi. Zira İsviçre Kore yarımadası'ndaki kargaşada tarafsız tutum takınan ender ülkelerden biriydi. Kim-Jong Un babasının emriyle yurtdışında eğitim görüyor, yabancı diller öğreniyordu ama o da bir çocuktu. 2001'de sahte pasaportla Tokyo’daki Disneyland'ı ziyaret edince yakalandı. Ağabeyinin "kadınsı" (!) tavırları babasını rahatsız etmeseydi kim bilir belki de suratına kapatılan liderlik kapısı yeniden aralanmayacaktı. Kim; babasının gözünden bir daha düşmemek için çok dikkatli davrandı.

Kore'de bilgisayar bilimi eğitimi gördü. Yıllarca gözden ırakta olmayı başardı. Öyle ki; 11 yaşından 2010 Haziran’ına dek tek kare fotoğrafı dahi çekilmedi, çekildiyse de kimse onun yüzünü göremedi. Parti konferansına kadar. O toplantıda babasının iki yanındaki koltukta yer alması liderlik koltuğunun varisi olduğunun da açık bir kanıtıydı. Zaten birkaç ay sonra "Daejang"lığa getirildi. Genç adam Kuzey Kore ordusunun generali ve iki numaralı ismiydi. Hem de hiç bir askeri deneyimi olmamasına rağmen...

Babasının eski yaverine göre Kim-Jong Un Kuzey Kore toplumunun içinde bulunduğu durumu içten içe sorguluyordu. Hatta bir gün "At biniyor, basketbol oynuyor hatta jet-ski'ye bile binip eğleniyorum. Peki ya Kuzey Kore halkının hayatı ne âlemde?" diye ülkesindeki yoksulluğu eleştirdiği iddia edildi. Tabi bu iddia da diğerleri gibi doğrulanmadı.

Kimine göre Kim-Jong Un ordu ve partiye kendini kabul ettirdi.

Bazıları ise siyasi tecrübeden yoksun genç liderin otorite krizine yol açabileceği düşüncesinde. Kim-Jong Un’un yurtdışı deneyimi pek diplomatik görünmese de sırf bu yüzden babasına kıyasla daha yenilikçi olabilağı aşikar. 1996 ile 1999 arasında bir milyon insanın açlıktan öldüğü ülkede; çiçeği burnunda liderin sefalete rağmen nükleer silahlanma programına devam edip etmeyeceği ise belli değil. Şimdilik tek bilinen bundan böyle atacağı her adımın, vereceği her kararın onun için Disneyland’a kaçak girmekten çok daha riskli ve önemli olacağı.

ÜLKESİ DÜŞERKEN YÜKSELEN ADAM: MARIANO RAJOY

2011-11-21T00:31:00.003+02:00

"Rajoy halkı daha mı güzel öpecek?"

Sorunlu bir ekonomi...

Bıkkın bir halk...

Çözüm bekleyen ETA sorunu...

Ve İspanya'nın yeni lideri Mariano Rajoy...

Tüm sıkıntılar üst üste geldi, halk sosyalistlere güvenini yitirdi...

Beklenen oldu...

Merkez sağ Halk Partisi'nin lideri Rajoy en çok oyu topladı...

Sosyalistlere en az 10 puan fark attı...

"En kötü şey İspanya hakkındaki şüpheler ve güvensizlik duygusu... Önceliğim güveni yeniden tesis etmek..."

Yılların kaybedeni Rajoy; bu sözlerle geldi iktidara...

Yunanistan, İrlanda, İtalya ve Portekiz'in ardından şimdi de İspanya'da lider değişti...

Euro bölgesi'ndeki kriz siyaseti etkilemeye devam edecek...

Zaten halkın pek de karizmatik bulmadığı Rajoy'un seçim kampanyasında en büyük kozu ekonomiydi...

56 yaşındaki siyasetçi her beş kişiden birinin işini kaybetmesini eleştirdi...

İş ve ayağa kalkacak bir ekonomi vaad etti...

Yerel seçimlerdeki zaferi aslında bugünün habercisiydi...

Rajoy eski İçişleri Bakanı...

En geç 20 Aralık'a dek Kralın huzuruna çıkıp yemin edecek...

Ancak o daha yemin etmeden uluslararası piyasalar haberi olumlu karşıladı...

Merkez sağdaki partinin ilk hedefi kamu açığını azaltmak...

Rajoy yapacağı reformlarla ülke ekonomisini daha rekabetçi kılmak istiyor...

Ancak işi zor...

Ülkenin borçlanma maliyeti son 14 yılın zirvesinde...

Madrid yönetiminin olası bir kurtarma paketine sıcak bakmadığı konuşuluyor...

Uslubunu iyice muhafazakarlaştıran siyasetçinin ETA karşısında izleyeceği politikada bir başka merak konusu...

Seçim sonrası Rajoy'un "Mucize beklemeyin" açıklaması ise aslında klasik sağ muhafazakar söylemden öteye gidemiyor.

Ve aslında o iki kelimenin anlamı şu; "Biz de ekonominin kötü olmasından nemalanıp iktidara geldik. Öyle düzelteceğimizi falan ümit etmeyin. Ha, olur da birkaç şey değişirse işte o zaman siz sevinir biz de bir şekilde övünmesini biliriz."

KADDAFİ; BİR LİDERİN PORTRESİ

2011-10-20T16:19:00.001+03:00

42 yıl…

Tam 42 yıl boyunca hiç bir ünvanı olmadan koca Libya’yı yönetti…

Ülkedeki tüm aşiretleri ikna etmeyi başarmış genç bir albaydı…

Henüz 27 yaşındayken kral idris’i kansız bir darbe ile koltuğundan indirdi…

Muammer Kaddafi Sirte yakınlarında, bir çölde geldi dünyaya…

Gençliğinde tek bir idölü vardı: Mısır lideri Cemal Abdül Nasır…

1956’da Süveyş krizi patlak verdiğinde sokaklara dökülen binlerce İsrail karşıtı eylemciden biriydi…

Askeri liseye başladı…

Kraliyeti devirme fikri işte o dönemlerde girdi aklına…

İngiltere’de askeri eğitimini geliştirdi…

Ve bingazi’ye döndü…

1969’da askeri darbeyi burada başlattı…

Kaderin bir cilvesi; onu yıllar sonra devirecek isyancıların da başlangıç için adresi yine aynı yerdi…

Felsefesini yeşil kitap ile ortaya koydu…

Siyasi rotası hem komünizme hem kapitalizme alternatif sunmaya çalışıyor, islam’ın ilkelerine de dayanıyordu…

Kitlelerin devleti adını verdiği cemahiriye’yi oluşturdu…

Sisteme göre iktidar binlerce halk komitesinin elindeydi belki ama gerçekte kaddafi ülkeyi rakipsiz ve bir başına yönetiyordu…

O, etkisini bölgesine de yaymaya çalıştı…

Çad’a ordusunu gönderdi, 1973’te Aozu Şeridi'ni işgal etti…b

Batı Afrikalı isyancı gruplara topraklarını açtı…

Onlar arasında Berberi Tuaregler de vardı…

Batı’nın Kaddafi’yi dışlamasının ardında ise IRA ve FKÖ gibi örgütlere verdiği destek yatıyordu…

Gelmiş geçmiş birçok Amerikan Başkanı ona hiç ama hiç ısınamadı…

Hatta Reagan dönemin lideri için “çılgın köpek” ifadesi bile kullandı…

Amerika bununla da yetinmedi…

Avrupa’da düzenlenen bazı terör saldırılarından libya sorumlu tutuldu…

1986’da Trablus ve Bingazi’ye hava saldırıları düzenledi…

O saldırılarda Kaddafi’nin evlatlık kızı da öldü…

Kaddafi, arap ülkeleri ile birlik için çok çabaladı…

Ama muhatap bulamayınca 1990’larda yüzünü afrika’ya çevirdi…

Hayalciydi…

Afrika Birleşik Devletleri kurulmasını önermesi bunun kanıtıydı…

Bu model; sadece Afrika Birliği’nin zeminini oluşturabildi…

Bu dönemde salt fikirleri değil; giyim tarzı da değişti…

Geleneksel Afrika kıyafetleri kuşanmaya başladı…

Gittiği her yere çadırını götürmesi; dünya liderlerini o çadırlarda ağırmasıyla medyanın da ilgisini çekti…

Halkı yoksulluk içindeydi belki ama onun sadece İsviçre bankalarında 30 milyar doları aşkın servekti olduğu iddia edildi…

2000’li yıllar hem onun hem de ülkesi için sıkıntılıydı…

Zira yaptırımlar Libya’nın belini büküyordu…

“Kitle imha silahlarını geliştirmekten vazgeçiyorum” deyince Batı ile istediği yakınlaşmayı sagladı…

Lockerbıe faciası için tazminat ödemeyi kabul etti…

Bu, beraberinde Washıngton ile ilişkilerin yeniden başlaması anlamına geldi…

Dışlanmış Albay yeniden kabul gören bir lidere dönüşüyordu…

Kısa bir süreliğine olsa da…

Ama yaşı ilerledikçe söylemleri iyiden iyiye garipleşmeye başladı…

Kendini Libyalıların “ruhani kılavuzu” olarak görüyordu…

Muhaliflere göre ise yönetim üzerinde çok sıkı bir denetim sağlamış acımasız bir adamdı o…

İnsan hakları ihlalleri hep konuşuldu…

Toplu faaliyetlere girişilmesini yasaklayan yasanın varlığı bile ülkedeki ifade hürriyetini anlamak için yeterliydi…

O yasayı ihlal edenler sorgusuz sualsiz hapise atıldı, bazıları idam edildi…

Gözaltındaki işkenceler ise cabasıydı…

Arap dünyasındaki değişim dalgası Tunus ve Mısır’ın ardından onun ülkesine de uğradı…

Batı ile yine arası açılmıştı…

Bingazi'de patlayan isyan hareketini bastırmak için ağır silahlardan yararlanan Kaddafi'ye karşı NATO girdi devreye…

Dünyanın en büyük dokuzuncu petrol üreticisi Libya’nın semalarında batının helikopterleri havalanmaya başladı…

O destek yavaş yavaş Kaddafi’nin sonunun da habercisi gibiydi…

Gerçekten de yardımlar isyancıların işine yaradı…

İbre artık muhaliflerden yanaydı…

Çok geçmeden Kaddafi’nin 42 yıllık iktidarı sona erdi…

Ağustos’ta firar etti…

Uluslar arası ceza mahkemesi o ve ogulları hakkında tutuklama emri çıkarttı…

Suçu; sivillere karşı sistematik saldırıydı…

Ağustos’tan bu yana ülkenin güneyinde çöllerde saklandığı, hatta yıllar önce ülkeyi kabul ettiği Tuareglerin onu koruduğu söyleniyordu…

Ama Kaddafi son kalesi’nde çıktı ortaya…

Ulusal geçiş konseyi güçleri onu doğum yeri Sirte’de enseledi…

Her iki bacağından da yaralıydı…

NATO saldırısından kaçmaya çalıştığı sırada vurulduğu ve ağır yaralı olduğu söyleniyor…

FASİT DAİRE

2011-10-20T03:24:00.004+03:00

"Mutlaka hesabı sorulacak."

"İntikam çok büyük olacak."

"Bağrımıza taş basacağız. "

"Allah helak etsin."

"En şiddetli şekilde cezalandırılacaklar."

"Türkiye'yi desteklemeye devam edeceğiz."

Yukarıdaki cümlelerin kimlere ait olduğunu yazma gereği bile hissetmiyorum.

Ama şu paragraf, George Orwell'e ait ...

"Savaş kazanmak amacıyla yapılmaz, aksine savaşın sürekli olması istenir…Toplumdaki hiyerarşinin sürmesi ancak yoksulluk ve cehalet temeli üzerinde sağlanabilir. Savaş başlatma çabası her zaman için, asıl olarak, toplumu açlığın eşiğinde tutmak için planlanır.Savaş, egemen grup tarafından kendi vatandaşlarına karşı yürütülür ve bu savaşın amacı zafer kazanmak değil, aksine toplumun mevcut yapısını sağlam tutmaktır."

Bu ülkede bir savaş var...

Ve biz sadece ağlıyor, sadece isyan ediyor ve aslında sadece kandırılıyoruz...

Ne zaman bu konuda herkes hemfikir olacak, o zaman tüm çocukların yüzü gülecek...

ABD VE DIMOKRATIA

2011-08-27T22:57:00.001+03:00

1911 David Pollack Corbis Art

Havai, ABD tarihinin ilk siyah başkanı Barack Obama’nın memleketi. Amerikan halkının yüzde 16’sı Beyaz Saray’ın yayımladığı iki doğum belgesine rağmen buna hala inanmıyor olsa da. Yıllar yıllar önce Obama’nın memleketi bir monarşiydi, aykırı davranmanın bedelini ağır ödediler. Ülkedeki şekerciler büyük biradere gümrük vergisi vermeyi reddedince Kraliçe Liliuokalani koltuğundan indirildi. Adalar 1959’da ABD’nin eyaleti oldu. Havai, ABD’nin diplomatik saldırganlığının ilk ve belki de en kolay lokması olmuştu. Başkan Clinton’ın yıllar sonra devirdikleri krallıktan özür dilemesi ise çok şey değiştirmedi.

1950’lerde sahnede United Fruit Company vardı. Kuruluşu 1870’li yıllara dayanan bu meyve sever şirket, üçüncü dünya ülkeleri üzerinde üstü kapalı bir egemenlik ilan etmişti. Şirketin kötü şöhreti kısa sürede kulaktan kulağa yayıldı. İşlerini kolaylaştırmak için bulundukları ülkelerin hükümet erkânına rüşvet yediriyorlar, işçileri sömürüyorlar ve havucundan, patatesinden, muzundan nemalanıp faaliyet gösterdiği ülkelere vergi bile vermiyorlardı. Sömürdüğü ülkeler arasında Guatemala da vardı.

Guzman Eylül 15, 1954 Fotoğraf : Bettmann CORBIS

1951’de ülkedeki ilk genel seçimlerle işbaşına gelen solcu lider Jacobo Arbenz Guzman birleşik devletlerin birleşik meyveler zincirine karşı çıktı. Aslında bu muhalif tavır CIA ajanlarını ülkeye davet etmek demekti. Hayır, komplo teorilerine itimat etmem. Yıllar geride kalıp, yaşananlar unutulunca CIA denilen kuruluş bile hayli şeffaf olabiliyor, bir zamanların gizli operasyonlarını “tarihten sahifeler” misali internette yayımlayabiliyor. Tıpkı Guzman’ın sonunu hazırlayan Operasyon PBSUCCESS [1] i yayımladığı gibi.

Şili’de ve Batılı devletlerde serbest seçimlerle işbaşına gelen ilk Marksist politikacının sonunu da yine Amerika’nın el verdiği bir isim, Augusto Pinochet hazırlamıştı. Allende’nin Santiago’daki sarayının önünü sardılar. O ise teslim olmamak için başına dayadığı bir AK–47 tüfeği ile intihar etti.

Allende, Kasım 01, 1971, Fotoğraf : Diego Goldberg

Onun bu trajik ölümü ile birlikte sosyalist iktidar devrildi. 17 yıl dikta rejiminin karanlığına büründü ülke. Ve Pinochet 3 bin 200 Şililiyi öldürtüp, 40 bin insana işkence ettirdi. İlerleyen yıllarda Alaşehirli bir meslektaşına ilham vereceğinin farkında olmadan… ABD kafasına taktı mı yapardı. 1788’den beri her dört yılda bir dünyanın kaderini belirleyen bir lideri kesintisiz seçebilme becerisi gösteren bu ülke, doğası itibariyle kendi dilinden anlayabilen ortaklara ihtiyaç duydu hep. İranlı Dr. Muhammed Musaddık o isimlerden biri değildi. Sadece Batı değil, adaşı Şah Muhammed Rıza Pehlevi de doktoru pek sevmezdi. Öyle ya; Musaddık İngilizlere ait Anglo-Iranian Petrol Şirketi’ne ait tesislerinin millileştirilmesini istiyordu. Üstüne üstlük bu çağrı İran’da hayli taraftar topladı, yasa tasarısı meclisten geçti. Tarih 1951’di. Şah onu başbakanlığa getirmek zorunda kalınca İngilizler İran petrol pazarından çekildi. Şah iyice sinirlenip Musaddık’ı görevden almak isteyince sokaklar karıştı. Bilin bakalım devreye yine kim girdi? Elbette ABD. Bir başka darbe ile doktor alaşağı edildi. 2000’de Madeleine Albright da bunu kabul etti. Vatan hainliği ile suçlanan Musaddık mı? Ev hapsindeyken ölüverdi.

Musaddık, Eylül, 17, 1952

Nikaragua’da Jose Santos Zelaya Amerikalı madencilik şirketleri ile kavga etti. Ona da hemen kapı gösterildi. 12 Eylül 1980 darbesini, Paul Henze’yi, Jimmy Carter’ı, Damdaki Kemancı’yı, efsane olmaktan artık çıkmış “Our boys have done it”i, Fatsa nokta Operasyonunu, Diyarbakır, Metris ve Mamak Hapishanelerini, Dağ Türklerini ya da 1402’likleri hiç saymıyorum bile. Yıllar sonra bugün yaşadığımız dünyanın şartlarını belirleyen ve 3 bin masum Amerikalının hayatını yitirdiği 9/11 sonrası, aynı ülkenin demokrasi ihracatçısı kesilmesinden hiç bahsetmiyor, Irak ile Afganistan’da misliyle hayatını kaybeden sivilleri hiç mi hiç hatırlatmıyorum. Ama George W. Bush’un dâhiyane bir cümlesini anımsamamızda sanırım hiçbir sakınca yok. Ne diyordu oğul Bush Irak operasyonu öncesi kendisini eleştirenlere: “Bir zamanlar birçoğu Japonya ile Almanya’nın da demokratik değerleri taşıma konusunda kabiliyetsiz olduğu fikrindeydi. Yanıldılar.” Yani ABD’nin komünizm, faşizm tehdidi saçan veya totaliter politikalarla halkının canına okuyan devletleri sürekli bir demokrasi harikasına dönüştürebilme yetilerinden kuşku duyanların Irak konusunda da yanılacaklarını müjdeliyordu.

Bugün Bush iktidarının üzerinden neredeyse bir dönem ABD Başkanlığı, meşhur “Irak’ı Özgürleştirme Operasyonu”nun ilk gününden bu yana sekiz buçuk yıl geçse de, Amerikan askerleri aheste aheste pılını pırtını toplayıp o toprakları terk-i diyar etmeye başlasa da Irak bir demokrasi harikasına dönüşmedi. Güven, istikrar ve huzurun Irak’ın yanından bile geçmediğini söylememe de gerek yok. Sadece birkaç gün önce ülkenin dört bir yanında (gerçekten de dört bir yanı; Basra, Felluce, El-Anbar, Bağdat, Kerkük, Musul) düzenlenen meçhul saldırılarda 17 kişinin ölmesini, yüzlercesinin yaralanmasını bilsek kâfi. Tüm bunları arka arkaya sıralayınca insanın aklına ister istemez katıksız ve çamur atmaya bayılan bir Amerikan karşıtlığı gelebilir elbette. Ama inanın hepsi gerçek. Bana inanmıyorsanız New York Times dış politika muhabiri Stephen Kinzer’e kulak verin. “ABD bir yüzyıldan fazladır işine gelmeyen hükümetleri bir bir düşürüyor” diyor Kinzer. Hatta “Havai’den Irak’a Amerika’nın rejim değişiklikleri” kitabında ülkenin vahşi diplomasi tarihini anlatıyor.

Haziran, 14, 1990 Fotoğraf: Roger Ressmeyer

Hala inanmakta zorluk çekiyorsanız, şimdi size aslında hiç haz etmediğim bir şeyi yapmak, bir sayısal veriyi aktarmak istiyorum. ABD merkezli The Association for Responsible Dissent yani Sağduyulu Muhalifler Birliği kaynaklı. Kuruluş 1987’de CIA’nın gizli kapaklı operasyonlarında hayatını kaybedenlere dair tahmini bir rakam açıklamış: “Altı milyon”. Altı bin değil, altı yüz bin değil, tam 6.000.000. Eski dışişleri yetkilisi William Blum, tüm bu yaşananları “Amerika’nın Soykırımı” olarak tanımlıyor.

ARAP BAHARI

Libya, Ağustos, 26, 2011 Fotoğraf : Ivan La Bianca

Tüm bu true-based story’lerin ardından Arap Baharı’nın da aslında Amerikan işi olduğunu iddia edenler olabilir. Komplo teorisyenliğine soyunmak en kolay iş olsa gerek. En azından başladığı yer, Tunus’a baktığımda bu iddialara hiç katılmıyorum. Zira ülkedeki despot rejimle akran üniversite diplomalı işportacı Tarek al-Tayyib Muhammad ibn Bouazizi kendini boşu boşuna yakmadı. O, ülkesindeki kokuşmuş düzenin düzensizliğine daha fazla dayanamamıştı. Bu bireysel eylem Tunus toplumu için de bir işaret oldu. Bouazizi gencecik yaşında Garaat Bennour mezarlığının yolunu tuttu ama yıllar yılı Kuzey Afrika'nın istikrar abidesi olmak ile övünen Tunus'ta insanlar bir şeylerin yolunda gitmediğinin vardı farkına. Zeytin ağaçları ile meşhur eski sömürge ülkesinden, bu genç adamın yanan bedeninin ateşi diğer Arap ülkelerine de sıçradı. İnsanlar sadece demokrasi değil daha hakça bir düzen daha adil bir yönetim hülyasıyla attılar kendini sokaklara.

Cezayir, Ürdün, Yemen, Mısır, Suriye, Bahreyn ve Libya… Tüm bu ülkelerin liderleri yıllardır koltuklarında rahat mı rahattı. Halkları açlık, işsizlik ve sosyal adaletsizlik cehenneminde kavrulurken onlar servetlerine servet kattılar. Tunus’ta yönetim devrildi, Mısır’da Mübarek, oğulları ve şukerası kendi yaptıkları kafesin içinde yargılanıyorlar. Yemen’de Salih uzatmaları oynuyor. Beşar Esad ordusu ve İran’ın verdiği güvenle insanlarını öldürmeye devam ediyor. Libya ise Kaddafi’nin sonu gelse bile tam bir muamma… Zira bu ülkede protestocuların ellerinin Batı tarafından silahlandırıldığı sır değil. O silahlanma sonrası Kaddafi’yi bir başlarına alt edemeyen isyancılara NATO desteğinin sunulduğu da… İş böyle bir hal alınca Libya; Tunus, Mısır ve Suriye’den ayrıldı. Zira 42 yıldır halkına kök söktüren narsis Kaddafi’nin konutunun işgaline kadar varan noktanın hazırlayıcısı, Kahire’deki Tahrir meydanını dolduran milyonlarca protestocunun kudretini andıran bir hareket asla olmadı.

Tahrir Meydanı, Nisan 08, 2011 Fotoğraf : Wissam Nassar

Dünyanın en büyük dokuzuncu petrol üreticisi Libya, yıllık 41,5 milyar varillik baş döndürücü istatistiği ile ekonomisi darboğazda olan ABD ve AB’nin ister istemez iştahını kabarttı. Bugün MENA haber ajansı Kaddafi ile çocuklarının ülkeyi terk ettiğini iddia ediyor. İsyancıların öncülüğündeki Libya Ulusal Geçiş Konseyi’ni Batı ve Arap dünyası bir bir tanıyor. NATO bombalamaya ne olur ne olmaz hala devam ediyor. Sadece Cuma günü 42 hedefi vurdu. 31 Mart’tan bu yana 20 binin üstünde sorti ile ABD, Fransa, Birleşik Krallık, Kanada, Danimarka, İtalya ve Belçika Libyalılara özgürlük dağıtıyor. Batı Libya halkına ait paranın 1,5 milyar dolarlık kısmını kerhen buzdolabından çıkarıp isyancılara veriyor. Aşiretler ülkesi (ülkede 30’u etkili 141 aşiret var) Libya’da etnik çatışmaların kapıda olduğu, Araplar ile Berberilerin birbirine girişeceği ihtimali ise artık tüm risk analizcilerinin malumu.

Evet, Kaddafi ve benzerlerini Allende, Guzman, Musaddık ve Zelaya ile gibi isimlerle bir tutarak onların emeklerini, ülkeleri için gösterdikleri çabaları asla kirletemeyiz, kirletmemeliyiz. Çünkü o en fazla Saddam Hüseyin ile kıyaslanabilir. Zaten 2003’teki Bağdat sokakları ile bugünün Trablus caddelerine baktığınızda ortada pek bir farkın olmadığını rahatlıkla görebilirsiniz. Bir zamanlar isminden bile korktukları adamların sarayına giren, onlara ait ne kadar özel eşya varsa yağmalayan, NATO’ya, ABD’ye ve AB’ye bu operasyon için teşekkür eden bir halk. Sanki 2003 yapımı başarısız bir aksiyon filminin beyaz perdeye inatla yeniden uyarlanması gibi… Ne çok fazla özgürlük, sol ve devrim ne petrolü bol memleketlerde otoriter yönetim! Filmin prodüktörü koşullarla kişiler ne ve kim olursa olsun yine ABD. Dünyanın ağabeyliği rolünü bir gün başkasına kaptırıncaya dek…

[1] http://www.foia.cia.gov/docs/DOC_0000134974/DOC_0000134974.pdf

İKİ FARKLI DAVETİYE

2011-07-02T15:41:00.002+03:00

Her toplum çatışmaya açık, çatışma ile çelişki her yerde her zaman var ve var olacak.

Peki ya katliamlar?

Asırlar öncesine gidin. Engizisyon Mahkemesi yargılamalarını göreceksiniz Avrupa’da. Kilise dogmalarına kafa tutuşun, siyasi ve dini bir bedeli olarak.

Sonra Cumhuriyet Türkiye’sine gelin ve bir göz atın hürriyete!

Ahmet Hamdi Tanpınar, Saatleri Ayarlama Enstitüsü’nde ne de güzel söylüyordu “hürriyet bir yığın hürriyetsizliğin anahtarı” diye.

Kaç kez gittiğini bilemeyiz elbette ama geldiğinde neler bıraktığını da gösteriyor tarih: İstiklal Mahkemeleri, Yassıada, bir diyet olarak Deniz Gezmiş’in idamı, 12 Eylül, yaşı büyütülüp boynuna urgan geçirilen Erdal Eren, Çorum, Kahramanmaraş ve Sivas Katliamları…

Sivas katliamı otoriteyi paylaşanlar ile buna tabi olanlar arasındaki bir gerilimin sonucuydu biraz da. Yıllar yıllar öncesine dayanan…

Eylül ayının 1978’inde bir bildiri geçmişti Alevilerin eline.

İmza “Müslüman Gençlik”e aitti.

Şöyle uyarıyordu aynı topraklar üzerinde yaşayıp aynı havayı soluduğu insanları :

Aleviler Dikkat!

“Alet olmayın. Tarihi göz önünde bulundurun, bir zaman (şah şah...) diyordunuz. Şimdi şaha değil komünizme gidiyorsunuz. Bu gidişinizi mutlaka engelleyeceğiz...

Engellediler de…

Bildirinin bir katliam davetiyesine dönüşmesi uzun sürmedi. O garip mizaçlı komutanın ortaya çıkıp 1980 Eylül’ünde söyledikleri ile kurşun silahın ağzına verildi.

Onca aydınının diri diri yanmasına zemin hazırlanmıştı artık.

16. yüzyılda kellesini aldıkları Pir Sultan Abdal’ın o baş eğmeyen direnişçi yolu karartılmıştı.

Zaten bu topraklarda en iyi planlanan insan hayatına kast etmek değil miydi?

Toplumsal dokuya tecavüz ettiler. Sivaslı Aleviler memleketlerinden göç ettirildi.

Ardından iyiden iyiye palazlanmış milli görüşün devri başladı bu Anadolu kentinde.

Seçimler çok demokratikti…

1989’da Refah Partisi belediyeyi aldığında zaten çehresi başkalaşıma uğramış olan Sivas daha bir karanlığa gömüldü. Aleviler bir kez daha tanınmaz azınlıklarıydı bu memleketin, devlet usulleri böyle gerektiriyordu.

Evet, her toplum çatışmaya açıktı, çelişki, tartışma, kavga bu dünyanın her bir yerinde vardı ama 18 yıl önce bugün yaşananlar açık, apaçık bir katliama çok öncelerden hazırlanmış bir davetiyeydi esasında.

Allayıp pulladılar o davetiyeleri, ümmet olmaktan çıkamamış yığınlara dağıttılar.

Özgürlüğe, özgünlüğe, kardeşliğe kastı olanlara…

Hem Kuran’ı ellerinden düşürmeyenlere hem sevâen li’s-sâilîn’den bihaber olanlara gönderdiler bu katliama çağrı davetiyelerini…

Aleviler ise Banaz şenliklerinin insanca davetiyelerini hazırlamakla meşguldü, yıl 1993 aylardan Temmuz’du.

Pir Sultan’ın torunları ve onların dostları şehrin üstüne çöken ağır mı ağır havayı dağıtmaya başladılar. Deyişlerle, semahlarla, muhabbetle… Kendilerine kurulan tuzaktan ya habersizdiler ya farkında olmalarına rağmen keyifleri bozmak istemediler.

Çünkü bu kadar alçakçasını, bu denli vahşicesini kimse beklememişti.

Hatta yıllar yıllar öncesinden katliam davetiyelerini hazırlayanlar bile.

33 insanoğluinsan Madımak Oteli’de yandı diri diri. Bıraksalardı Aziz Nesin’i kentin ortasında linç edeceklerdi.

18 yılda gelinen nokta Madımak’ın otelden, İskender Döner salonuna ve oradan da gözleri boyamak için sipariş edilmiş bir sözde bilim-kültür yuvasına dönüşümü…

Öldürülenler ile katillerinin aynı panolara isminin yazıldığı hakaretamiz bir mekân!

Yitirdiklerinin anısına, geleceğe artık umutla döllenmek isteyenlerin üzerine hala biber gazlarının sıkıldığı, copların konuştuğu bir ülke!

İnsan aklına tecavüz edildiği, özgür düşünceyi onursuzlaştırmak için elinden gelenin ardına konmadığı demokratik mi demokratik o ülkenin adı ise Türkiye...

Ya insana dönüş ve sığınış ya göklerin başladığı yerde aklı azad eyleyerek Elhamdüillah demek…

Ben elbette ilkini tercih ediyorum.

Çünkü benim davetiyem insanlık onuru için yazıldı...

APOYEVMATİNİ : Bizden habersiz ne kimse doğar, ne kimse ölür

2011-06-30T11:56:00.000+03:00

2007'deki röportajdan:

Apoyevmatini, Türkçe’deki karşılığıyla “ikindi”. Bu kelime belki de bir çoğumuza uzak geliyor. Ama Ortodoks kilisesinin kayıtlarına göre bugün sayıları 1244’e kadar düşen Türkiye Rumları için oldukça yakın bir kelime “Apoyevmatini”. Neredeyse Cumhuriyetle yaşıt olan gazete ilk olarak 12 Temmuz 1925’te yayınlanmış. O günden bugüne değin Andonis Vasiliadis’ten, Grigorios Yaveridis’e, Yorgi Adosoğlu’ndan gazetenin şimdiki emekçisi Mihail Vasiliadis’e kadar önemli kişilerin elinden geçmiş, ciddi bir yaşama mücadelesi vermiş.

Mihail Vasiliadis, gerçek bir emekçi. Yunanistan’da Türk yanlısı olmaktan, Türkiye’de ise milli birliği bozacak şekilde ‘Rumluk propogandası’ yapmaktan yargılanmış. Vasiliadis, gazetenin sadece yayın yönetmenliğini yapmakla kalmıyor aynı zamanda mizanpajına, redaksiyonuna da yardım ediyor. Bundan üç sene önce Dr. Yorgi Adosoğlu’nun ölmesi üzerine Atina’dan İstanbul’a dönüyor Mihail Vasiliadis. Ve Apoyevmatini’nin başına geçiyor. “Türk-Yunan ilişkilerini ve bu ilişkilerin olumlu yönde gelişmesine yardımcı olabileceğimi düşündüm.” diye dillendiriyor geliş nedenini.

Beyoğlu’ndaki Suriye Pasajı’nın sonuna doğru 30-40 metrekarelik küçük bir mekanda hazırlanan gazete geçmişe oranla büyük bir tiraj kaybı yaşıyor. İşin acı yanı ise bu kayıbın pek de giderilecekmiş gibi gözükmediği. Çünkü Türkiye’deki Rum nüfus gün geçtikçe azalıyor. Gazetenin geçmişi ise çok daha farklı. 1920’li yılların 800 bin nüfuslu İstanbul’unda yaklaşık 150 bin Rum’a hitap eden gazete, Türk basınında ilk sıralara oynama şansına bile erişmiş. Malum o zamanlarda İstanbul’da basılan gazetelerin Anadolu’ya ulaşması pek sorunlu olduğundan Apoyevmatini bir ara Türkiye’nin en eski gazetesi Cumhuriyet ile bile at başı gidebilmiş. Gazetenin 50’li ve daha sonraki yıllardaki değişimini ise şöyle anlatıyor Vasiliadis : “40’lı ve 50’li yıllara kadar Apoyevmatini’nin tirajı olumlu yönde devam etti. Diğer gazeteler tekniğin ilerlemesine bağlı olarak bizi geçtiler. İstanbul’daki Türkçe konuşan nüfusun harf devriminden sonra okuma-yazma oranı yükseldi. Fakat her şeye rağmen 50’li yıllarla kadar çok önemli bir tiraja sahip olarak geldi Apoyevmatini. 40’lı yıllarda meydana gelen 20 yaşındakilerin askere alınması, varlık vergileri konusu daha sonra 6-7 Eylül olayları ve özellikle 64’de yurt dışı etmeler neticesinde Rum nüfus azalmaya başladı.”

Varlık vergisi, 6-7 Eylül gibi önemli tarihi olayları birebir yaşamış Mihail Vasiliadis. 1955 yılının Eylül ayında Atatürk’ün Selanik’teki evinin bombalandığı söylentisinin yayılması üzerine gayrimüslimlerin ev ve iş yerlerinin yağmalanışını sırasında Tarlabaşı caddesi 230 numarada oturan Vasiliadis, Kapıcı Ahmet Efendi ile ilgili bir anısı anlatıyor : “Bütün binada ikinci katta oturan Mühibe hanım hariç hep Rumlar, Ermeniler otururdu. Kapıcımız Ahmet efendi o gün kırı p dökenler yaklaşırken kapıyı kapadı ‘Burada gavur yok!’, deyip elinde bayrak sallayarak bizi kurtardı. Bizi kurtardıktan sonra ka pıyı açtı, bayrağı içeri koydu, kazmasını aldı, kapıyı kapattı, onların peşinden gitti ve diğer Rum evlerini kırı p dökmeye, yağmalamaya başladı. Tabi bu izah edilebilir bir davranış tarzı. Biz onun gözünde, Mihail, Madam Katina, Madam Mari, yani kişi olarak görünüyorduk. Onun bildiği, sevdiği, ona yardımcı olanlardık. Bizi seviyordu. Öbürleri ise Rum’du. Rum ne demek? O güne kadar kendisine empoze edilen duruma ve önyargıya göre Rum nerde görülürse başı ezilmesi gereken, gomünizm gibi bir şeydi, hani boynuzlu, kuyruklu falan gibi şeylerdendi. Bize karşı insanlık görevini yaptı, ardından vatandaşlık görevini yaptı. Ahmet Efendi’yi suçlamamak gerek bu konuda. Ahmet Efendi gibileri şartlandıranları suçlamak gerek.”

Bugün, yaklaşık 500 tane basılabilen gazete Pazar günleri hariç her gün bin bir zor şart altında basılıyor, ardından 70’lik (delikanlı ) gazete dağıtıcıları tarafından İstanbul’un karış karış gezilmesi suretiyle okuyucularına ulaşıyor. Apoyevmatini’nin bugün hala ayakta kalabilmesi Mihail Vasiliadis ve 3 kişilik mini-ekip’inin özverisi sayesinde gerçekleşiyor. Ancak geçenlerde yeni yaşına basan ve basında 82. yılını gören Apoyevmatini bunu bir türlü kutlayamıyor, salt yaşamakla yetindiğini söylüyor. Peki Rum cemaati gazeteye hiç mi destek çıkmıyor diye sorunca da Vasiliadis gülerek şu cevabı yapıştırıveriyor : “Kendisi yardıma muhtaç bir dede, kaldı ki o kime yardım ede! Kalan cemaat, yaş ortalaması 70’e yaklaşan kişiler. Çoğu mali açıdan sorunlu kişiler, asıl onlar yardıma muhtaç, bize nereden yardım etsinler? Cemaatin varlığı var, ama çok şükür Vakıflar Genel Müdürlüğü bunun üstüne oturmuş durumda, kendisi bizim malımızı elimizden alı p rahat rahat satıyor ve kimse de bir şey diyemiyor. Şu anda maalesef bütün ekonomik imkanlarımız gasp altında. Diyebilirim ki nefes borumuz sıkılıyor. Ne kadar dayanabileceğiz bilemiyorum.”

ELMAS İLE PAS, DIAMONDS AND RUST!

2011-06-24T15:43:00.007+03:00

Woodstock Festivali...

Yıl 1969...

Aylardan Ağustos...

Yer New York, White Lake...

Barışın müziği yapılıyor, tarihe geçsin diye.

O zamana dek hiç olmadığı kadar hakiki!

Sahnede Joan Baez, Santana, Janis Joplin ile Kozmik Blues Band, The Who, Joe Cocker, Jimi Hendrix var.

Karşılarında onlarca gerçek müzisyeni izleme şansına erişmiş binlerce insan...

Hiç kuşkusuz ruhların, gönüllerin ve bedenlerin hiç olmadığı kadar sıkı sıkıya ele ele verdiği zamanlar...

Çıkarsız, dürüstçe, çılgınca...

Ve tabi alabildiğine özgür, sonradan o özgürlük yitip gidecek olsa bile...

Tıpkı Sartre'nin dediği gibi bazen başka isimler altında görünen bir özgürlük bu. 68'de bilincine varılan ama sonradan kaybedilen gerçeküstü bir özgürlük...

O ruhun henüz yitip gitmediği 69 Woodstock'da meçhul bir fotoğrafçının vizöründen dikizlediği o güzel çiftin haline bakıyorum, sanki oradaymışım gibi.

300 binin insanın arasında hemen farkediliyorlar.

Krem rengi bir Ford'un bagajının hemen üstüne uzanmış, usulca uyuyorlar.

Sadece yorulduklarından değil, canları öyle istediği için.

Kimse umurlarında değil!

Ya da yanlarından gelip geçenler zaten "kimse" değil.

Belki sonra uyanıp arabanın üstünden iniyorlar.

Tanesi 35 dolarlık biletlerini gişede gösteriyorlar, bir yandan mahşeri kalabalığın arasından sıyrılmaya çalışarak.

Ya da o kalabalığın içine fütursuzca karışma özlemi içinde...

Eğer günlerden Cuma ise -yani festivalin ilk günü- bir koşu Joan Baez'in sahnesine yetişiveriyorlar.

O, büyük olasılıkla Donna Donna'yı söylüyor sahnede.

Ya da yoklama kaçağı olduğu için cezaevinin yolunu tutan kocası Dave'e yazdığı "If I Knew" şarkısını.

Pek bir meşhur "Diamonds and Rust" şarkısı piyasada yok henüz.

Fakat bu durum Joan Baez'in o gün, o iki gençten bir ihtimal ilham almadığı anlamına gelmiyor, elmas ve pas ile bezenmiş o anlamlı şarkı için...

Baez'in sahneden inip altı yıl sonra Diamonds and Rust'ı, o ilhamın tetikleyici teşvikiyle yazdığını da kimse ne doğrulayabiliyor ne yalanlayabiliyor...

Öyle değil mi?

O yüzden iyisi mi ben o çiftin fotoğrafına bakarken, siz şarkıyı dinleyin.

Kim bilir belki bir gün siz de bir arabanın üstüne öyle umarsızca, hiç bir şeyi önemsemeksizin uzanıp yanınızdaki güzel kadın ya da adamla beraber o dizeleri mırıldanırsınız, yenilerine ilham periliği yaparak...

Sahi, kim bilir?

ELMAS İLE PAS
Nefesimiz beyaz bulutlarda geliyor,

Karışıyoruz ve havada asılı duruyoruz
Kesinlikle benim için konuşuyoruz
İkimiz de

Ve sonra orada ölebilirdik
Şimdi bana geçmişi özlemediğini anlatıyorsun
Farklı bir sözcük kulllanıyorsun bunun için
Sözcükleri kullanmada çok iyisin
Ve himaye altında olan şey anlaşılmaz
Çünkü şu an anlaşılmazlıkların bazılarına ihtiyacım var
Hepsi geri geliyor

Çok açık!

Evet seni seviyorum sevgilim...

NAZIM HİKMET, YAŞAMAYA DAİR, GENE

2011-06-03T17:15:00.003+03:00

Yani, öylesine ciddiye alacaksın ki yaşamayı, 
yetmişinde bile, mesela, zeytin dikeceksin, 
           hem de öyle çocuklara falan kalır diye değil, 
           ölmekten korktuğun halde ölüme inanmadığın için, 
                                      yaşamak yanı ağır bastığından.

Nazım Hikmet Ran...

O, serbest nazımın Nazım'ı...

Güler yüzlü şair, mavi gözlü dev...

Aynı zamanda ressam.

Aynı zamanda bir ahşap ustası.

Aşık olmanın ve yaşamanın ustası gibi.

Ölümünün üstünden tam 48 yıl geçti.

Hala Anadolu'da, şöyle taş maş istemeyen bir köy mezarlığında değil naaşı.

Çok uzaklarda... Sürgün yıllarını geçirdiği Moskova'da.

Dostları, sevenleri, okurları ölüm yildönümünde yine mezarı başinda geldi bir araya.

Gökyüzüne barış güvercinleri uçurdular.

Anılar tazelendi, Hıfzı Topuz, dostuna seslendi, sanki dün konuşuyor, dün yaşıyormuşçasına. 50 yıl öncesinin bir gecesini anlattı, hatırlattı Nazım onu dinliyormuş gibi : "Pantiyon'un arkasında bir Kafkas lokantasına gittik. O kadar soylu bir gösterişi vardı ki... Herkes seni hatta lokantanın sahipleri bile bir Rus asilzadesi zannettiler Nazım. "

Selanik göçmeni garip adam çok ciddi yaşadı hayatı tam bir sincap gibi...

Türkiye'de çoğu zaman hapisteydi 20 yüzyılın en büyük şairi.

61'inde memleket topraklarına hasret veda etti hayata...

Hiç savaşa girmeyerek ama dolu dolu yaşayarak...

ASABİ İNİSİYATİF

2011-06-03T14:37:00.003+03:00

Neyi seçersin? Farklı olanı.

Mı?

Üstün gördüğünü ya da sana yakın duranı.

Mı?

Belki de, evet.

Dersin.

Ama üstün gördüğün her şey, her şeyin üzerinde olmak zorunda değildir üstelik.

Ne olup bittiğini anlamak istersin sadece.

Bazense sanıldığı kadar kolay değildir beğenmek.

Ve kararsız kalabilirsin kimi zaman seçerken.

Tek kişilik, izbe bir hücredeki nikotin paylaşımları böyledir. İnisiyatif alabilmek, her zaman senin elinde değildir.

Kimisi bir kitabı seçerken çok zorlanır. Bazısı cümleleri nasıl kullanacağını düşünürken...

Bu satırların yazanı gibi, değil.

Hangi yolu seçeceğin hakkında beynin ile ruhun muğlâklaşmaya yüz tutabilir.

Gecikirsen küf tutarsın, acele edersen şeytan musallat olur.

Gün gelir bir kadın görürsün, ya da kadınsan bir erkek. Semt pazarından aldığın likopeni seyrekleşmiş hormonlu domatesler gibi değil ama en vurucu hissiyatlarla, seçersin gönlünün bahçe domatesini. Üzerine titreye titreye… Mühim olan duygulardır. “Duyguların” olarak belleyip, içselleştirebileceğin duygulara evirilir günün birinde elbet. Prangalar kadar birbirine sıkıca bağlanmış duygular...

Ve var olanın tamını yediğin an görebilirsin ancak bütününü.

İşte eğilim de o noktada başlar.

Eğilimin, eğilimlerimiz.

Duygular fikirlere eğilmiştir. Düşünce felsefeyle çoktan çiftleşmiştir. Bir gece hiç tanımadığın bir erkekle sırf Akademus'un o engin bahçesine çok benziyor diye, saatlerce oturur konuşursun, usulca sokulup ‘merhaba’ diyerek. Muhabbetiniz başlar evrenselleşmek adına. At eğitimi üzerine konuşursunuz politikanın ölüm cezası ile eşanlama geldiği bir güzelim memleketin tacize şayan topraklarında, seçmeye dair bir sistemin tökezleye tökezleye işlediği bir ülkede.

Sözde solcunun sağlaşmaya başladığı ve ağzından faşist salgıların fışkırdığı bir dönemde... Ya da sağcılardan, Sağmalcılar kökenli eski solcuların bir dönem yoldaşlığını yapmış neo-orta yolcuların transfer edile geldiği fırıldak bir siyaset ikliminde!

Tanju Çolak misali…

Her oy, bir gol gibidir.

Güzel, güzel olduğu kadar silinmeye çalışılmış bir kuşağın “milliyetçi” yerine kullandığı “yurtsever” sözcüğü artık Kuranlı, silahlı, siyah cipli, avratlı, istismara yüz tutmuş Türkiye bayraklı ve öldürmeye yeminli edalarıyla bir sivil toplum çetesinin tekelindedir artık.

Barajlar kurak, barajlar hâlâ yüksektir.

Masaldır Milli Bakiye.

Şaşırırsın bu muhabbetin sonrasında neyi seçeceğine.

Sonra, havai fişek hüviyetinde patlar rengârenk ışıklar beyninde...

Bir söz gelir aklına, kasten metamorfoza uğramış…

“Ya bağımsızlık, ya düzen” diye.

Seçmek biraz daha kolaylaşmıştır artık.

Ve sen o gri bir bölgeden sıyrılıp, adım adım atarsın adımlarını siyahtan sıyrılarak beyaza.

Umut edersin, her şeye rağmen.

İnisiyatif alabilmek her zaman senin elinde değildir.

Ama bazı anlar tam da senin ellerinde.

İYİ Kİ VARSIN MUZIR NEŞRİYAT KURULU

2011-06-02T01:26:00.003+03:00

Muzır ya da halk ağzıyla muzur…

Tahripkâr, her şeyi bozup karıştıran, cinsel gelişmeye zararlı, sağlığı bozan mealinde.

Neşriyat ise yayın demek.

Türkiye, cumhuriyetin ilk dönemlerinden bu yana binlerce yayını yasakladı, kitabı yaktı. Şöyle özgürce okumayı teşvik bir yana dursun, okuyanları birer birey olarak algılamayı reddetti. O yayınların kimileri Türklüğe hakaret içeriyordu, kimileri Kürt propagandası yapıyordu. Bazısı Hıristiyanlığı hatta Yahudiliği özendirme gaflet ve delaleti içinde olabiliyordu.

Mesela Elia Kazan’ın “America America” kitabı....

Vakti zamanında Basın Yayın Turizm Bakanlığı'nın çalışanları o kitabı Türklüğü rencide edici mahiyette nitelendirmişti. Yunanın dölü pis Kazan, Türk halkının kutsal addettiği dini akideleri ve milli duyguları hiçe sayıyordu! Ve bununla da yetinmeyip satır aralarında necip Türk adliyelerine tövbe hâşâ rüşvet koklatıyordu. Tam bakanlık ifadesiyle: “Misafirperverliğiyle ün salmış bir milleti soyguncu, meyhaneci ve genelevci olarak resmetmek gafletine düşen Elia Kazan’ın bu eserinin yurt dışında bırakacağı fena intiba izahtan varestedir” deniliyordu.

Alkol tüketim raporları bu memlekette neredeyse hiçbir TÜİK raporu kadar inandırıcı değildir ama en azından memlekette yapılan soygunu her gün ekranlardan rahatlıkla, hiç bir halt olmamışcasına izleyebiliyorsunuz. Memlekette 3 bini resmi en az 85 bin seks işçisinin çalıştığını da biliyorsunuz. Kazan’ın o cünup kitabı yazışının üzerinden neredeyse yarım asır geçmiş. Kim bilir belki de "America America"yı el altından okuyup, filmini gizlice seyreden bilinçsiz bir kitle yazarın hakaretamiz cümlelerinin etkisi altında kalıp içine etmiştir Türkiye'nin!

Şaka değil yahu! Sadece 2000-2005 yılları arasında 284 kitap hakkında toplatma kararı verildi! Türkiye’nin AB’ye katılım müzakerelerine başlanmasına karar verilen yıllar diyeyim daha iyi hatırlarsınız belki. İşin açığı bu yayınların bir de müstehcen boyutu vardı. Açıkçası araştırmadım ve araştırmaya meyilli değilim ama acaba kaç ülke vardır ki; cinsel içerikli dergilerde kadınların meme uçlarını kapatan, sanki onların meme olduğunun kimse farkına varmayacakmış gibi.

Var olan tek şey ucu kapatılan meme uçları değildi kuşkusuz Türkiye'de. 1117 sayılı kanun var mesela, hala. Açılımı; “Küçükleri Muzır Neşriyattan Koruma Kanunu”. 1927 Haziran’ında mecliste kabul edilmiş bir ay sonra Resmi Gazete’de yayımlanmış kanun. ‘Rahmetli Aziz Nesin o gazeteyi çok sık okuyor muydu acaba?’ diye sormuştu yıllar önce bir dostum, vallahi ben değil bir dostum.

Neyse, açıp baktım kanuna, birinci madde şöyle buyuruyor: “18 yaşından küçüklerin maneviyatı üzerinde muzır tesir yapacağı anlaşılan mevkute ve mevkute tanımına girmeyen diğer basılmış eserler aşağıdaki maddelerde gösterilen sınırlamalara tabi tutulur.” Kurulun başkanını Türkiye Cumhuriyeti Büyükşehir Belediye Başkanı, pardon Başbakanı atıyor. Muzırlıkları 10 değerli üye tespit ediyor. Aralarında en az on beş yıl kamu hizmeti yapanlardan tutun da, hâkim ya da Cumhuriyet savcılarına, Sağlık-Adalet-İçişleri Bakanlıkları’ndan üyelere ve (hiç değiştirmeden yazıyorum) güzel sanatlar dalında ün yapmış kişilere kadar mühim şahsiyetler var. Doğası itibariyle YÖK’ten işini bilir bir kişiyi, Diyanet İşleri’nin atadığı bir üyeyi ve elbette gazeteciliği Başbakanlık Basın Yayın Enformasyon Müdürlüğü’nce tescillenmiş üç büyük kentten üç büyük gazeteciyi de unutmamak gerek. Issız bir adada bile bir araya gelmesi hayli olağandışı bu ilginç bürokrat-gazeteci-güzel sanatlarda ün yapmış sanatçı müsveddesi üçlemesi, düzenlice buluşup sakıncalı neşriyatları inceliyorlar.

Düşünsenize üç yıl boyunca işiniz gücünüz bundan ibaret, devlet-i âli Türkiye size ve seleflerinize yıllar yılı bunun için maaş ödemiş ve ödemekteler hala... Sanıyorum bu değerli kurul üyeleri yıllarca süren sıkıntı verici suskunluğun ardından aldıkları paranın hakkını vermek istemişler ki; Mayıs 2011’de yayın hayatına başlayan mizah ve karikatür dergisi “Harakiri” ile “Size” dergilerini 18 yaş altına göstermemeye karar vermişler.

Türkçesi şu; mevzu bahis dergiler bundan böyle siyah poşete sokulacak, o poşetin üstünde “Küçüklere zararlıdır” ibaresi eşek gibi iri puntolarla yazılacak. Ayrıca “Harakiri” ile “Size” okula giremeyecek, girerse suç unsuru oluşturacak. Reklamı yapılamayacak. Üstelik dükkânlar ile gazete bayilerin camekânlarında teşhir bile edilemeyecekler. Maazallah, oralardan geçen 18 yaş altındaki bir çocuk o siyah poşetin ardındaki hayatın edep bozan kimi gerçeklerini görüp kötü yola düşebilir. Veyahut bir koşu evine gidip, ceplerine sıkıştırdığı hudutlara sığmaz hayal gücü eşliğinde tuvalette Nirvana’ya ulaşabilir...

Belli olmaz bu işler, dikkat etmek gerek.

O yüzden bugün böyle bir ülkede yaşadığım için bir kez daha kıvanç dolu hissetti kalbim ve beynim. Dolayısıyla tüm kurul üyeleri birer teşekkürü hak ediyor.

Çocuklarımızın ruh sağlıklarını yıllarca önemsedik, yetmedi onlara bayramlar hediye ettik, hatta ve hatta günü birlik makamlarımızı bile verdik. Törenlerde bandoya girdiler, jimnastik yaptılar, şiir ezberlediler. Sağ olsunlar son 10 yıldır ileri demokrasimiz sayesinde kurulumuz daha bir dikkatli daha bir özenli çalışıyor, mizah dergilerini bile tarar hale geldiler.

Yoksa çocuk cinayetiymiş, beş yaş altı ölümlerin artmasıymış, 12 yaşında militan bellenip 13 yerine kurşun sıkılanlarmış, Üzmez’in üzdükleriymiş, son 22 yılda sadece seken kurşunlarla hakkın rahmetine kavuşan 500’e yakın çocukmuş…

Sahiden sallayın gitsin...

Yeter ki; çocuklarımız ergencicik sapıklaşmasın, “maneviyatlarında o muzır tesirler” oluşmasın.

O yüzden devletime, hükümetime istibdatçı diyeni fena pataklar, aba altında sopasını gösterinin sopasını tek hamleyle kırar, vatandaşlığım el verdiği ölçüde hepinizi siyah poşetlere sokarım.

BİSİKLET !

2011-05-27T19:29:00.000+03:00

Herkesin yorulacağı bir an gelir. Bedenin üşenir, fikrin kısalır, hayallerin buharlaşmaya yüz tutar.

Ve işin doğrusu arzuların artık pek bir ıraktadır.

Gönlün bundan böyle eğilip bükülemeyeceğinden değil ama öyle bir an gelir ki; sonsuza dek donuklaşacağını hissedersin.

Hilbert’in sonsuzluk otelinin, numarası belirsiz bir misafiriymişçesine…

Hani, otelin sonsuz sayıda katı vardır ve her katında birer oda!

Müşterisi hiç bitmez, hiçbir an ‘Boş yatağımız yok’ diyemez kimse sana.

Öyle çılgın bir sonsuzluk!

Çılgın olduğu kadar ağır, korkutucu…

***

Kalbin artık salt kuvvetli bir pompadan ibaret gibi gelebilir sana, vücudunun içinde debelenip duran.

Küveti su ile doldurup içine girdiğinde ve kulaklarını tıkadığında, kalbinin sesi beyninin içindedir.

Kiminin tutarlı kiminin insicamsız...

İşte o yorgunlukta seni belki de tek sevindiren hala yaşadığını bilmek ve sesinin yankılara karıştığı küçük bir banyonun sessizliğinde yüreğinin sesini dinleyebilmektir.

Ama bir kere umutsuzlukla el ele verdi mi hâlsizliliğin işin içinden nasıl çıkacağını kestiremezsin bile.

Tek sığınacağın yer geçmişindir, muhretiz değil koşar adımlarla dönersin geçmişine.

Bu, gerçek anlamıyla bir zaruriyete dönüşmüştür, bir zamanların saf hürriyetini yakalamak namına!

Söz gelimi surat kaslarının daha sık hareket ettiğini anımsarsın.

Daha fazla gülme, daha gerçekçi öpüşme, daha toy ama bir o kadar cesur ve tok laflar edebilme…

Yüzün daha çok güneş görüyordur o zamanlar, doğanın yabancısı değilsindir ve her şey bu kadar da betonlaşmamıştır.

Caddeler, yapılar, mağazalar, insanlar…

Daha bir saf daha bir pürüzsüz ve olağandır tüm evren.

Kadınsan bir türlü oğlanlıktan adamlığa evirilememiş erkekleri hatırlarsın.

Erkeksen kadınlığını kazanıp, bunu senden esirgeyen genç kızları düşürsün, yine bir anlam veremeyerek.

Anılar bu sefer tumturaksız bir geçit töreni yapar gözlerinin önünden, hani gişe kaygısı gütmemiş, bütçesi kendi yağında kavrulmuş bir sinema filmi gibi. Kimin başrolde olduğunun da aslında pek ehemmiyeti yoktur.

Yoruldukça üşenirsin, üşendikçe ertelersin, erteledikçe mutsuz hisseder ve bir safran çiçeği gibi kapanırsın içine.

Ama bir gün mutlaka açarsın, ölü toprağını üzerinden atarak. O altın değerinde safran çiçeği gibi.

Çünkü hayat, üzerinde o kadar düşünemeyeceğin kadar kısa ve yorulma hakkını da kullanabileceğin kadar insaflıdır.

Gülersin, toparlanırsın, suyun altında karga sesinle şarkılar söyler, giyinirsin hemencecik…

Kapıyı aralar sokağa fırlarsın, ne yapacağını bilememek bile heyecan verir bir süreliğine.

Gözüne bir bisiklet ilişir ama postacının, ama küçük bir veledin, ama yaşlı amcanın, ama güzel genç bir kızın…

Sorgusuz sualsiz binersin bisiklete…

Bir tur bir tur daha!

Öyle hızlı basmışsındır pedallara var gücünle, bağıra çağıra, tıpkı çocukluğundaki gibi!

Öyle sağlam oturmuşsundur ki seleye koca bir adam gibi…

Öyle uzaklaşmışsındır ki; dertlerinden, o yorgunluk illetinden…

Kimse ama kimse seni yakalayamaz…

Dostlarınla bir araya gelirsin sonra.

Bir ufak rakı, bir tabak fava, biraz kavun ve peynirle başlarsınız bir balkon muhabbetine…

İçinde sevgi kadar her daim saygı da vardır.

Geçmişi adam akıllı taşıyan ve geleceğe döllenen…

Yorgunluk ıraklardadır…

MLADIC'İN ARDINDAN

2011-05-26T16:59:00.000+03:00

"Tarihimizin acı dolu sayfasını kapatmak için göreve geldiğimizden bu yana, her dakika onu yakalamaya çalıştık." 2004’te daha demokratik ve geçmişiyle hesaplaşabilen Sırbistan'ı yaratmak için iktidara gelen devlet başkanı Boris Tadiç’in bahsettiği kişi Radko Mladiç...Nam-ı diğer “sarhoş komutan”. Tabi tek kusuru çok içmesi değildi kuşkusuz, binlerce insanın ölümünün baş sorumlusuydu. Dünyanın en çok aranan adamlarından biri, "savaş suçlusu" denilince akla ilk gelen isimdi. Başına 5 milyon dolar konulan o adam artık tutuklu.

Nazi yanlısı Hırvat birlikler babasını öldürdüğünde sadece üç yaşındaydı. Kuvvetle muhtemel nefretle büyüdü, Mladiç. 90'larda Bosnalı Sırp ordunun bir numarası oldu. Bosna savaşında çok kan akıttı. Boşnaklar, Hırvatlar... Tam bir etnik temizlik yaptı. 43 ay boyunca hayatı zindan etti onlara. En az 8 bin Müslüman’ın ölümünün baş sorumlusuydu Mladiç. Ölülerinin üstünden buldozer geçirtecek kadar da cani… Sadece insanlığa karşı suçla değil; soykırım yapmakla da suçlandı. Saraybosna ve Srebneritza katliamlarının ardında onun ve Karadziç'in ismi vardı. Bosnalı Müslümanlara eşi benzeri görülmemiş bir şiddet uyguladı Srebneritza kasabı. Gerçi o patronu Karadziç'in lakabıydı ama işin gerçeği ikisine de yakışıyordu.

İşkence, tecavüz ve masum sivilleri öldürme.

Hepsi de onun zamanında yaşandı.

2001'e dek başkent Belgrad'da saklandı. Saklandı demek yanlış, doğrusu rahatça yaşadı.Zira tüm olan bitene rağmen keyfi yerindeydi. Ve Sırp hükümetince korunduğunu söyleyenler dahi vardı. Özellikle de milliyetçi çevreler, onun onca katliamın ardından hala bir ulusal kahraman olduğunu düşünenlerce...

Ama Slobodan Miloseviç Lahey'de yargıç karşısına çıkarılınca keyfi kaçtı. Çok geçmeden kayıplara karıştı Mladic.

2004 kimin için iyi geçti bilinmez ama Mladic için pekiyi hatırlanmasa gerek. Zira Ağustos’ta Batı yanlısı Boris Tadiç geldi iktidara. Artık onu kollayacak kimseler kalmamıştı. Üstelik Sırbistan’a Avrupa Birliği yolunda "savaş suçlularını tutukla" şartı getirildi bir de. Tadiç zaten doğası itibariyle bunu şart olarak görmek isteyen bir siyaset adamı değildi. İnce çalıştı. Karadziç yakalandı. Artakalan en önemli isim Mladiç'ti artık. Hakkında çıkarılan tutuklama kararının üstünden 16 yıl geçmişti. Hükümet ise onu bulmaya kararlıydı. Kimlerle işbirliği yaptı, hangi gizli servislerin yardımı dokundu, nasıl oldu da yakayı ele verdi, şimdilik bilinmez ama sonunda bulundu Mladiç. Belgrad’a epeyi uzakta, Zrenyanin kentinde, küçük bir köyde.

EPA/KOCA SULEJMANOVIC

Söylenenlere bakılırsa epeyi yaşlanmıştı, üstelik hastaydı. Üstündeki kimlikte Milorad Komadic yazıyordu ama kimlik numarası ilk edindiği ile aynıydı. Hemen DNA testi yapıldı. Herkes sonucu merak ediyordu. Öğrenmesi çok uzun sürmedi zaten. Bir kaç saat sonra Tadiç kameraların karşısına çıkıp konuştu : “Radko Mladic tutuklanmıştır. Sırbistan tarihinde kara bir sayfa kapandı. Bundan sonra inanıyorum ki; AB'nin kapıları bize açılacak” dedi 53’ündeki devlet adamı. AB Sırbistan’a verdiği sözü tutar mı bilinmez. Şimdi tek bilinen Mladiç’in tıpkı Radovan Karadziç gibi Lahey'deki savaş suçları mahkemesine çıkarılıp yargılanacağı.

Ha, bir de firardayken başından geçenlerin birkaç fasıllık hikâyesinin basın ile eski Yugoslavya topraklarını epeyi meşgul edeceği…

KİTAP: "GECE BÜLTENİ"

2011-05-10T17:14:00.000+03:00

Yunanistan gibi bir ülkede Arnavutların ölümü pek de kayda değer bir gelişme değildir. Hatta bazıları bıyık altından gülebilir bile. “Gece Bülteni” romanının yazarı Petros Markaris’in ortaya koyduğu 1990’lardaki Yunanistan algısı böyle diyor en azından. Atina’da Cinayet Masası Şefi Kosta Haritos sıradan bir polis değil. Bir kere romanın başkahramanı! Solun tüm dünyayı etkisi altına aldığı 1968’de Akademi’den mezun olmuş, Bubulina Hapishanesi’nde henüz genç yaşta işkencelere tanıklık etmiş ama vicdanı Zsis adındaki bir komünisti gizlice kollamaya kadar götürmüş onu. Her ne kadar solculardan pek haz etmemesi öğretildiyse de.

FBI özentisi müdürü Gikas’a göre iyi bir polis o. Ayrıca zeki, sezgisi kuvvetli. Ancak belli bir stratejisi olmayan, kafasının dikine giden, alışkanlıklarından kurtulma konusunda epeyi beceriksiz biri. Haritos, birisini “suçlu” olarak belledi mi bu fikrinden vazgeçmesi zor. Sabit fikirliliği ve değişime kapalılığı o denli fanatik ki; ancak 30 yılda simitten vazgeçip kruvasana terfi edebiliyor. Ama hiçbir zaman Marlboro sigarasını dudaklarının arasına götürmüyor, ille de yerli tütün Karelia’sından içiyor. Belki de bu sigaranın isminin Rus sınırındaki bir Finlandiya bölgesinden geldiğini bilmeyerek. En büyük tutkusu ise sözlük okumak… Kitaplarla da, gazetecilerle de arası limoni.

Panayot Abacı’nın çevirisiyle Türkçeye kazandırılan kitap, Yunan polisini hele cinayet büroyu pek de alakadar etmeyecek bir aşk cinayetiyle başlıyor. En azından her şey ilk başlarda kıskançlık kokuyor. Öldürülenlerin ülkede kaçak yaşayan binlerce Arnavut mülteciden sadece ikisi oluşu ilk başta Haritos dâhil kimseyi pek rahatsız etmese de ülkenin önemli gazetecilerinden Yanna Karayorgi’nin kahramanımızın zihnini bulandırması onu bu olayın derinlerine inmeye itiyor.

Kuşkusuz her cinayetçi gibi kuşkucu ve sezgilerine güveniyor Kosta Haritos. Bizim Behzat Ç. kadar olmasa bile otoriteyi önemsemez tavırları, amirine danışmak yerine tek başına karar alması, saplantılı düşünceleri onu klasik polis tanımından bir çırpıda ayırıyor. Çöp şişe bayılıyor, İstanbul dondurmacısına gidiyor, "lan" dışında pek küfür çıkmıyor ağzından. Eşi Adriana ile domates dolmaları sayesinde barış ilan ettikleri sevgi dolu ancak bezginlikle bezeli bir ilişkileri var. Selanik’e okumaya giden kızı Katerina ile ise özlem ve duygusallık kokan kopmaz bağlara sahip. Adriana’nın gazetecilerin haberlerine inanıyor oluşu kadar izlediği TV dizileri de epeyi sinirini bozuyor Kosta’nın. Bu arada Kosta’nın yaratıcısı Markaris’in üç yıl süreyle Yunan TV’lerinde en çok izlenen dizilerden birinin (Bir Cinayetin Anatomisi) senaristliğini yaptığını hatırlatmakta fayda var. Kendisi ile kafa bulmayı iyi biliyor yazar...

90’lı yılların Atina’sında geçen romanda polisin işi daha zor görünüyor. Zira ne kamera kayıtları ne büyük biraderin yardımıyla şüpheli adreslerini bulmaktaki hızlılık, o zamanlar pek mümkün olmuyor. Ancak bu ahestelik romanın sürekliliğinden hiçbir şey götürmüyor. Aksine “Gece Bülteni”ni daha merak uyandırıcı bir hale sokuyor.

1995 basımı “Gece Bülteni” Türkçeye Ekim 2000’de çevrildi. Eğer ucuz polisiyelerden zevk alan biri değilseniz, karmaşık ilişkiler yumağının içinde bir kedi gibi zevkle kaybolmaya hevesli bir okursanız iki Arnavut göçmenin öldürülüşü ile başlayan basit bir hikâyenin ortalığı ayağa kaldıran gazeteci cinayetlerine, siyasete, yolsuzluklara, organ ve çocuk kaçakçılığına nasıl uzandığını ilgiyle okuyacaksınız. Bir yandan yazar ile işbirliği edip Yunan toplumunun içine salınacak ve Ege’nin karşı yakası ile bu topraklar arasındaki ilginç benzerliklerin ister istemez farkına varacak, diğer yandan Haritos’un eski değil ama “emekli solcu” Zsis ile ilişkisini anlamaya çabalayacaksınız.

Sadece polisin değil reyting kaygısı güden Yunan medyasının da peşinde olduğu katilin aslında nerede saklandığını ve başkahramanın deyişiyle gerçek “enayi”nin hakikaten kim olduğunu bir süreliğine, öylece düşünerek…

O yüzden kruvasan ve kahveyle birlikte okumanızı salık veririm.

Üstüne, Karelia sigarası bulamazsanız bile en azından bir dal 2001 ile…

NOT: İstanbul doğumlu yazar Markaris, Haritos’u çok sevmiş olacak ki; sonraki romanlarında da ona yer vermeyi sürdürdü.

“İSYAN ABD’YE SIÇRARSA…”

2011-05-10T01:28:00.001+03:00

Dora Mengüç

İran Cumhurbaşkanı Mahmud Ahmedinejad IV. Birleşmiş Milletler En Az Gelişmiş Ülkeler (EAGÜ) Konferansı için Türkiye’ye geldi. Cumhurbaşkanı Abdullah Gül ve Başbakan Recep Tayyip Erdoğan ile görüşen İran lideri, konferansın ilk günü sona ererken İstanbul’da gazeteciler ile buluştu. Ahmedinejad, Ortadoğu’daki halk hareketlerinden, Usame Bin Ladin operasyonuna, nükleer müzakerelerden, Obama’ya, kaynayan kazan Suriye’den, dünya para piyasalarına kadar birçok konuya değindi. Ülkesinde dini lider Ayetullah Ali Hamaney ile yaşadığı gerilimin ardından ilk yurt dışı ziyaretini Türkiye’ye düzenleyen İran Cumhurbaşkanı, ABD ve İngiltere’yi sömürgecilik ile suçladı, “Gün gelir halk isyanları onların da kapılarına dayanır” mesajı verdi.

Ahmedinejad’ın Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu’nun da katıldığı gündüz oturumunda yaptığı konuşmanın ana başlığı ABD piyasasıydı. İran Cumhurbaşkanı’nın “Washington piyasaya enjekte edilen bazı değersiz kâğıtlar ile diğer ülkeleri sömürüyor” sözleri aslında tüm konuşmasını özetler nitelikteydi. Tabi İran liderinin söyleyecekleri sadece ABD doları ve dünyadaki parasal ilişkiler ile sınırlı değildi. Haliyle daha fazlasını öğrenmek için akşam saatlerinde İstanbul Conrad Oteli’nde gazetecilere yönelik basın toplantısını beklemek gerekti. Ahmedinejad’ın ülke yönetiminin asıl söz sahibi Ayetullah Ali Hamaney arası limoniydi belki ama bu durum yurtdışı gezilerindeki bir geleneğini değiştirmesine yine de engel olmadı. Kurmayları ile basın mensuplarının karşısına çıktığında hemen sağında İran dini liderinin portresi dimdik ayaktaydı.

LİBYA’NIN DURUMU

Ahmedinejad Libya’daki son durum hakkındaki görüşlerini açıklayarak başladı toplantıya. Ama bunu yapmadan önce her zamanki gibi BM Güvenlik Konseyi’ne yüklendi. “Dünyanın neresinde güvensizlik unsuru var ise orada en azından bir BM daimi üyesinin parmağı var” diye konuştu. Sözlerine dipsiz bir kuyuya dönüşen Libya ile devam etti, NATO’nun ülkedeki varlığını eleştirdi: “Bütün milletler seçme hakkına sahip olmalılar. Bize göre (Libya’daki) bu müdahaleler durumu düzeltmeyecek. Evet, Libya’da durum karışıktır ve Batı’nın el atmasıyla daha içinden çıkılmaz bir hale gelmiştir. Başından beri söylüyoruz bağımsız bir komisyon oluşturmalıydı. Ama ne oldu? Müdahaleler işleri Libya’daki her iki taraf için de zora soktu. BM Genel Sekreteri Ban ki Mun’a ‘Keşke NATO müdahalesini engelleseydiniz, zulmediciler bu işe karıştı, bağımsız bir komisyon Libya halkının özgürlüğü için çok daha iyi olurdu’ dedim.”

MISIR İLE SURİYE

Arap baharında görece mutlu sona ulaşan ülkelerden biri Mısır, Suriye ise sadece devlet reisi Beşar Esad’ın 11 yıllık iktidarının en zor günlerini geçirdiği ülkenin adı değil aynı zamanda Türkiye ile İran’ın önemli bir komşusu. Ayrıca Mart’ın ortasından bu yana binlerce muhalifin Baas rejiminin sadık bekçileri olarak addedilen polis ve askerce adeta avlandığı ülkenin adı. Ahmedinejad özel bir paragraf açtı iki ülke için : “Mısır ve Suriye kendi geleceklerini kendi elleriyle belirleyebilecek yeteri siyasi olgunluğa sahip. Biz el ele verip, daha barışçıl bir yol için tüm imkânlarımızı seferber etmeliyiz.” Bir basın mensubunun “Suriye yönetimini eleştiriyor musunuz?” sorusunu tekrarlamasına karşılık ise kesin bir dille “Suriye politik tecrübeye sahiptir, yabancı desteğe ihtiyacı yoktur” cevabını verdi.

YA ABD VE AVRUPA’YA DA SIÇRARSA?

Ahmedinejad’a göre halk isyanları tek bir açıdan ele alınmamalı. İşte bunu ilginç bir varsayım ile dillendirdi İranlı siyaset adamı: “İsyanları tek açıdan ele almamalıyız. ABD ve Britanya halklarına baskı uyguluyor, böyle yönetiyorlar ülkelerini. Bu olaylar ABD ve Avrupa’da da çıkacaktır. Bu insani bir uyanış olacaktır. Halkın itiraz dalgaları dünyayı yöneten bu ülkelere de bir gün mutlaka ulaşacaktır.”

SÖMÜRGECİLİK TAM GAZ DEVAM

“Daha adil bir dünya için cevap basit ve açıktır. Tüm savaşlar ve getirdiği zararlar sorgulanmalıdır. Batı’nın sömürgeciliği hala hem akıllarda hem bedenlerde sürüyor. Afrika ve Güney Amerika’da birçok ülkeyi ziyaret ettim. Gerçekten çok zengin kaynaklara sahipler. Halkların ise bu durumdan pek de haberi yok. Yöneticilerin de! Tüm uluslar kendilerine ait olan zenginliklerine egemen olduğunda dünya daha adaletli bir hal alacaktır.”

DOLAR: DEĞERSİZ KÂĞIT PARÇASI

“Bu hâkim para ve dünyadaki parasal ilişkilere baktığınızda Amerikan hazinesinin bizim nasıl bir hayat süreceğimize karar verdiğini görürsünüz. Döviz eşitliğini değiştiriyorlar. Sistem sadece birkaç ülkenin yararına göre önceden programlanmış. En uygun şartlarda en büyük borcu alan ülkeler kapitalist ülkeler oluyor. Üçüncü dünya ülkeleri mi? Onlar kredi almak için kuyrukta! İşte bu durum aradaki eşitsizlik uçurumunu arttırıyor. Güvensizlik ve özellikle fakirliğini önüne geçilmek isteniyorsa önce adil bir yönetimin dünyaya hâkim olması şart.”

TERÖRİZM VE BİN LADİN’İN ÖLÜMÜ

Herkesin merak ettiği konulardan biri de ABD tarafından Pakistan başkenti İslamabad’a 70 km uzaklıktaki bir evde öldürülen El Kaide lideri Usame bin Ladin’in sonu ile ilgili İran’ın ne düşündüğüydü. Ahmedinejad dolaylı bir cevap verdi: “Terörist örgütlenmeler kapitalist sistemin bir aracıymışçasına, arzularınca kullanılıyorlar. Terörü kasten yaratmak zayıf devlet ve hükümetlerin işidir. ABD, Afganistan’da terörle savaşmak için geldiğini söylemişlerdi ama bu bir yalandı. (Geronimo Operasyonu hakkında konuşuyor) ABD tarafından sağlanan bilgilere inanmıyoruz. Onlara güvenemeyiz. Obama’yı uyarıyorum: ‘Bush’un tecrübelerinden ders al!’ Seçimlerde bunu bir malzeme olarak kullanma. Hala bir gerçek rapor verilmiş değildir. Şu ana kadar Amerika'nın iddialarıyla ilgili belli bir şey çıkmamıştır. Bu şu anlama geliyor, siyasi ortamda böyle bir kişiliğin artık çalışamayacağı anlamına geliyor. Amerika devletinin kişiliği ve niteliğinin değişmesi gerekecektir.”

Amerika'nın bazı şeyleri bahane ettiğini ileri süren Ahmedinejad, “Biz bölgede başarılıydık ve terörizmi yok ettik' diyorlar. İyi teşekkür ederiz, sağ olsun, lütfettiniz geldiniz. Bölgemizde 1 milyon kişiyi öldürdünüz. Lütfen artık kendi evinize gidin, bir şey becerecekseniz kendi halkınız için yapın. Ama ben tekrar uyarıyorum. Saldırıları geliştirmeye çalışıyorlarsa muhakkak çok kötü bir sonuçla karşılaşacaklar” ifadelerini kullandı. İran İstihbarat Bakanı Haydar Muslihi’nin Suudi teröristin hastalıktan ötürü öldüğüne dair açıklamalarına ilişkin soruyu yanıtlamayan Ahmedinejad’ın kendi bakanını yalanlamaması da dikkat çekti.

NÜKLEER MÜZAKERELER

Ve İran’ın nükleer programı…1950’lerde Barış İçin Atom programının bir parçası olarak Washington yardımıyla başlatılan İran Nükleer programı aradan geçen yıllarda yine en çok ABD’nin canını sıktı. BM Güvenlik Konseyi’nin beş daimi üyesi ABD, Çin, İngiltere, Rusya, Fransa ve Almanya, İran ile Aralık ayında başlayan görüşmelerde müzakerelerin Türkiye’de devamına karar vermişlerdi. İran’ın uranyum zenginleştirme faaliyetleri, Batı’nın nükleer silah üretimi iddiaları ve Tahran’a yönelik yaptırımlar geçtiğimiz aylarda İstanbul’daki zirvede tartışılmıştı. Ahmedinejad bu görüşmeleri önemli bir adım olarak niteliyor: “P5+1 görüşmeleri olumlu geçti, bu bir adımdı. Müzakere masasına geri dönülecek. Eğer diyalogda büyük bir sorun oluşsaydı, taraflar müzakere masasına geri dönmek için anlaşmazlardı. Ayrıca bu bir görüşmede hemen çözülüp karara bağlanacak bir durum değil. Nükleer zenginleşme faaliyetleri İran’ın hakkıdır. İran ve Türkiye’nin teknolojik açıdan gelişmesini istemeyenler var.”

YASSAH!

2011-03-05T10:40:00.003+02:00

İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi… Madde 18 herkesin ifade özgürlüğü hakkına sahip olduğundan söz ediyordu. 19. madde ise “Her ferdin fikir ve fikirlerini açıklamak hürriyetine hakkı vardır.” diye buyuruyordu.

Siz, şimdi insansınız diye Türkiye’de düşüncelerinizi özgürce ifade edebileceğinizi mi sandınız? Boşuna heveslenmeyin.

Çünkü bu ülkede herhangi bir fikir ürününü paylaşmak yasak-lanıyor.

Dünyanın en doğal işi iletişmek yasak-lanıyor.

Şöyle içinden geldiği gibi, adam akıllı, sansürsüz görüş belirtebilmek yasak-lanıyor.

Her şeyden mühimi yazmak yasak-lanıyor.

Tabi yazmak var, yazmak var.

Muhalif bir sesi ulusal ve henüz marjinalleştirilmemiş bir yayın kuruluşunda canlı yayına buyur etmek ya da bir gazetede şöyle sözünü sakınmayan sorular ile sözünü sakınmayan cevaplar eşliğinde söyleşiler yayımlamak tamam yasak olmasa bile hayli tehlikeli.

Yapımcılar, konuk koordinatörleri, haber editörleri…

-Abi yayına yandaş birileri bulalım!

-Abi hep aynı yandaşlar, biraz farklı surat bulalım!

Diyebiliyorlar mesela.

Sanırsın Pravda TV.

Her yerde böyle esasen, kaderimiz böyle çizilip şekillendiriliyor. Basın çalışanlarının çoğu da buna uyuyor. Uyuyor.

Öyle haspel kader değil! Öyle yaşamsal kaygılarını birinci sırada tutarak değil! Toplum için, gerçeğe ulaşabilmek için hakiki bir gazeteci olmak, yazıktır ve gayet açıktır ki; artık ancak alınacak tedbirlere bağlı…

Çünkü o tedbirleri elden bıraktığınız an yasakla tanışabiliyorsunuz. Ya da yakanıza yapışıveriyorlar.

Gerçi tedbir aldığınız an hakikatten kopuyorsunuz bir parça.

Çünkü her adımınızda aslında bir adım geri yürümek zorunda hissediyorsunuz. Mecburiyetten!

Dertleri olan kimi azınlıkta kalmış adam ve kadınlar ise bana, size, onlara bir şeyler anlatmaya çalışıyorlar. Basmakalıp ve fasit dairelerin dışında bir şeyler! Öyle şatafatlı hayatları yok çoğunun. İmrenilesi arabalara binmiyorlar, gökdelenlerden kentin siluetine göz gezdirip pahalı sigarlar tüttürmüyorlar. Ne reklamların gözde oyuncuları ne gereksiz polemiklerin başkahramanları ne de her an patlamasından çekindiğiniz balon gibi egoları var. Öyle bayram seyranda sağdan soldan gelen promosyenel ‘haberimi yap, beni gör’ hediyelerini dahi kabul etmiyor çoğu. Üstelik hayranlık duyduğunuz evlerde de ikamet ettikleri yok. Bu adam ve kadınların yine birçoğu paranın hayati bir erek değil olsa olsa yaşamsal bir gerek olduğu bilinci ile sürdürüyorlar var oluşlarını.

Can çekişen gazeteciliğin, can çekişen bir alanında biraz muhteriz ama asla geri gitmeyen kendinden emin adımlar atıyorlar. Hem de şaşkın bakışların arasında. Araştırmacı ya da soruşturmacı gazetecilik/habercilik adı her neyse, işte o sayede başlarına bir güzel bela sarıyorlar. Hak ihlalleri karşısında tahammül eşikleri pek bir düşük olduğundan… Adaletsiz bir ülkede yaşamak istemediklerinden… Hukuk var ise onun herkesin eşit hukuku olması gerektiğinden dem vuruyorlar.

Hukuk’un bir anılar çarpışması, bir rövanş sahası olarak algılanma tehlikesinin aslında bir ülkenin akıl sağlığını iflas ettireceğini bildiklerinden bunca çaba.

Hiçbir nedamet duymaksızın…

Onların işleri zor!

Zira insanlara doğru düzgün cümlelerin dahi kurulmadığı bir dönem ve ülkede azınlıkta kalıyorlar. Habercilik sadece bu topraklarda değil tüm dünyada çöküş yaşıyor. Yeraltından Haberler Sitesi’nin kurucusu Mark Crispin Miller’e kulak verin. Diyor ki Miller: “Bu sistem içinde, işin en kötü yanı insanlara hiç bir şeyin anlatılmamasıdır. Rating kaygısı, azalan haber bütçeleri, promosyon için kapışma, magazin haberleriyle basit kariyercilik yapma, tümü birden eften püften bir gösteri hazırlanılmasından başka bir şey değil.”

İşte o eften püften gösterinin içinde ülkenin hükümet başı çıkıp “Türkiye topraklarında ileri demokrasiden geçilmiyor” diyebiliyor. Ve tarih birkaç hafta önce eşine İsviçre’de “Demokrasi” ödülü takdim edildiği gerçeğini değiştirmiyor. Tıpkı bu ülkenin Dünya Demokrasi Endeksi sıralamasında 89. sırada oluşunu en az bir yıl daha ortadan kaldırmayacağı gibi. Ya da Dünya Basın Özgürlüğü sıralamasında 178 ülke içinde 138. oluşunu unutmayacağı gibi.

Yıllar sonra bu memleket sınırları dâhilinde sivil özgürlüğe baktığınızda hala çözülememiş faili meçhul cinayetleri, belki yeni asit kuyularını, fütüristik işkenceleri, hala ikna odalarını göreceksiniz.

Medya özgürlüğüne baktığınızda ise demokrasimiz işte böyle rayında seyrederse yine gözaltına alınan, gecenin ya da sabahın bir vakti nesi var nesi yok ise el konulmuş hain gazetecilere rastlayacaksınız…

Sevdiğiniz ya da pek de haz etmediğiniz…

Aralarından bazıları ise devletin gözü önünde ortadan kaldırılmış olacak kuşkusuz…

Sonra özürler dilenecek, anıtsal törenler düzenlenecek, belki onlar bile hakir görülecek, esirgenecek.

***

Vedat Kurşun, Bedri Adanır, Gurbet Çakar, Ozan Kılınç…

Çoğunuz onların isimlerini ya ilk kez duydunuz ya anımsamıyorsunuz.

Gazetecileri Koruma Komitesi CPJ’ ye göre onlar 2010'da Türkiye’de hapise giren gazeteciler.

Dördü de Kürt.

Yazdıkları için cezaevindeler, mahkûmiyetlerine karar verilmiş yani.

Bir de henüz mahkûmiyetlerine karar verilmemiş, gözaltı süresi ha babam uzatılan gazeteciler var bu ülkede.

Telaş etmeyin, her ideolojiye her renge her ırka uygun gazeteci var mahpuslarda…

Kemalisti de var, Cumhuriyetçisi de, anti-emperyalisti de var, dincisi de, sosyalisti de…

Dedim ya; seversiniz ya da sevmezsiniz.

Kimi gözünüzde harbi gazetecidir kimi değil.

Ama insanları ifade edişlerinden dolayı mahkûm edildiğinde, o sürekli yönlendirilen yargıya atılıyorsa çamur; “Bu yargının işidir, biz karışamayız” diye.

İleri demokrasimiz bu kadar ise madem…

DP’nin tarihine göz atılsın o halde.

Seçilsin 15 mebus. Başına “Amerikanya’dan bile özgür basınımız var” fikriyatına sahip bir şahıs bulunsun. Kurulsun 2011 model bir Tahkikat Komisyonu! Tahkik edilsin, muhalefet ile basın faaliyetleri, İstibdat’a göz kırparak. Ardından Meclis Başkanlığına tüm tehlikeli eylem ve bireylerin soruşturulması için önerge verip dursunlar.

Daha sağlıklı olur.

Gerçekten de; eğer darbe günlüklerini ortaya çıkaran, doğası itibariyle militarizm karşıtı ve hayatını sol değerler ile şekillendirmiş Ahmet Şık, tam da İmam’ın ordusundan bahsedecekken birden kontrgerilla olabiliyorsa…

Veyahut Dink davasının peşini bırakmayan Nedim Şener Ergenekon savcıları tarafından sorgulanabiliyorsa…

Hakikaten bu memlekette bir şeyler ters gidiyor demektir…

Eteklerimizin tutuşması an meselesidir.

Çünkü, sosyalisti, ulusalcısı, cumhuriyetçisi, demokratı, liberali, muhafazakârı, etliye sütlüye karışmayanı…

Eğer bugün basının tamamında bir korku havası esiyorsa ve herkes “Yazma yazdıkça sıra sana gelecek” kıvamında oynatıyorsa kalemini vallahi ve billahi tehlikeli bir durum var demektir.

Statükocu bir CHP karşısında neredeyse kuruluşundan bu yana yıldızını parlatan AKP’nin ilerici olarak addedilmesi ise hele şu son yaşananların ardından sadece ve sadece komediden ibarettir.

Doğan Tılıç’tan güzel bir alıntı ile noktalayalım: “Bir ülkede sürekli Başbakan aleyhine yazı yazıyorlarmış. Başbakan’ın danışmanları günlerce düşünmüşler; ne yapsak da başbakan hakkında olumlu bir şey yapmalarını sağlasak diye. Sonra, ‘Başbakan hiç kimsenin yapamayacağı bir şey yaparsa, basın eleştiremez’ demişler. Başbakan bir mucize gerçekleştirecek ve sorun çözülecekmiş. Bütün gazetecileri davet etmişler. Gazetecilerin önünde, Başbakan denizin üzerinde yürümüş. Ertesi gün gazetelerde şu manşet varmış: Başbakan yüzme bilmiyor. İşte Türkiye’de bizim yaptığımız gazetecilik bu.”

Biz gazeteciler çok terbiyesiz, aşağılık, rezil, bölücü, sefil ve yaramaz insanlarız.

MÜSLÜMAN KARDEŞLER NE DİYOR?

2011-02-08T15:06:00.002+02:00

Müslüman Kardeşler Teşkilatı Mısır'ın en önemli siyasi aktörlerinden biri. Nil isyanı boyunca çok fazla ileri atılmasa da adı hep ön planda oldu. Hükümet 57 yıl sonra Müslüman Kardeşler ile masaya oturunca tüm gözler yine onlara çevrildi. Ülkedeki geçiş süreci hakkında ne düşünüyorlar? Türkiye yeni Mısır için bir örnek olabilir mi? İsrail neden bu kadar endişeli?ABD’nin Mısır’daki süreci değerlendirmesi hakkında ne düşünüyorlar?Örgütün lider kadrosundan Dr. Eşref Abdulgaffar ülkesinde yaşananları ve kafasındaki Mısır'ı anlattı.

Mengüç: Hükümet Müslüman Kardeşler ile 57 yıl sonra masaya oturdu. Ancak siz o görüşmeden pek memnun ayrılmadınız. Ne istiyor Müslüman Kardeşler Teşkilatı?

Abdulgaffar: Hükümetle masaya oturduk çünkü görüşmeden kaçan taraf olarak algılanmak istemedik. Halkın isteklerinden geri dönecek değiliz. Peki, halkın isteği nedir? Rejimin tamamen değiştirilmesi... Bu yeni bir anayasa ile mümkün olur, yeni bir seçim sisteminin oluşturulmasıyla.

Mengüç: Hüsnü Mübarek’in ardından nasıl bir Mısır hedefleniyor?

Abdulgaffar: Hedef demokratik bir ülkedir. Esasen, bu önemli ve zor bir hedeftir. Zira demokrasi Mısır'da daha önce hiç var olmadı! Mısır hep polis devletiydi. Özellikle Mübarek’in iktidarı boyunca bu iyice pekişti.

Mengüç: Batı basınında sizin de işitmiş olduğunuzu düşündüğüm kimi yakıştırmalar var. Başında da Türkiye’nin Mısır için bir rol model teşkil etmesi geliyor. Siz AKP hükümeti ve Nil İsyanı süresince vermiş olduğu tepkiyi nasıl değerlendirirsiniz?

Abdulgaffar: Recep Tayyip Erdoğan'ın Mübarek ile ilgili çıkışına sevindik. Bir şekilde tepkisini koymuş olmasına… Aslında bu sevinç durumu Erdoğan’a özgü değil sadece. Kim Mübarek'in gitmesini isterse seviniriz. Öncelikle Mısır halkının istediği budur en nihayetinde. Evet, AKP hükümeti başarılıdır. Türkiye’de halkın büyük bir kesiminin sempatisini kazanmış durumda. Bizim için ise halk tarafından seçilmiş her hükümet doğru bir model teşkil edecektir.

Mengüç: Mısır, Camp David’de imzalanan barış anlaşmasından bu yana İsrail’i tanıyan bir ülke. Son gelişmeler ve Mübarek’in en kötü ihtimalle Eylül ayında koltuğunda oturamayacak oluşu neden Tel Aviv’i bu denli endişelendirdi?

Abdulgaffar: Bakın, İsrail korku içinde. Neyin korkusu? Mübarek'in gidiyor oluşunun korkusu. Bu ayan beyan ortada! Ben bu topraklar ve bu bölge için bir daha Hüsnü Mübarek gibisini bulabileceklerini hiç ama hiç zannetmiyorum. Zira Mübarek iktidarı boyunca Mısır Cumhurbaşkanı'ndan ziyade İsrail'in görevlisi gibi davranmıştır. Zaten bugün yaşananlar da biraz da bunun sonucudur.

Mengüç: ABD yarım asırı aşkın süredir müttefikim dediği Mübarek’i, biraz da kerhen gözden çıkarmak zorunda kaldı. Washington’ın Mısır’da yaşananlara dair verdiği tepki için ne diyor Müslüman Kardeşler?

Abdulgaffar: ABD kendi içinde çelişiyor, kafası karışık. Barack Obama'nın son röportajlarından birinde (FOX TV) Müslüman Kardeşler'in ülkede çok etkin olmadığını söylemesi aslında ABD içindeki karmaşıklığı ortaya koyuyor. Her gün farklı ve birbirinin tamamen zıddı açıklamalar yapıyorlar, Tutarsızlar. Başkan, Dışişleri Bakanı, Beyaz Saray Sözcülüğü ve hatta ABD özel temsilciliğinin açıklamaları birbiriyle çelişiyor. Biri çıkıyor ‘Mübarek hemen gitmeli’ diyor, bir sonraki gün başkası çıkıp ‘Mübarek görev süresinin sonuna dek, yani Eylül’e kadar koltuğunda kalmalı’ diyor. Dediğim gibi, Mısır’daki gelişmelere dair Amerikalılar bir hayli tutarsız.

Mengüç: Öyle ya da böyle ok yaydan fırladı ve Mısır’da bir geçiş hükümeti olması kaçınılmaz. O süreç için muhalifler arasında bir ismin adı ön planda. 14 gün önce yurda dönen Eski Atom Enerjisi Kurumu Başkanı Muhammed El Baradey. Hareket, bu isime desteğini açıklamıştı. Hala arkasında mısınız?

Abdulgaffar: Aslında Baradey'in açıklamaları Müslüman Kardeşler ile büyük ölçüde örtüşüyor. Geçici hükümette başkanlık edip etmeyeceği konusuna ise kendi içimizde kesin kararı vermiş değiliz. Sonuçta buna tek başına karar verecek olan yapı da biz değiliz. Diğer gruplar ile de müzakereler yapılacak. Ama size şunu açıkça söyleyebilirim ki Ömer Süleyman ile bu iş yürümeyecek! Süleyman’ın Mübarek’den hiç bir farkı yok. O Mübarek'in devamıdır.

BOUAZIZI'DEN MÜBAREK'E...

2011-01-28T15:32:00.001+02:00

Henüz 26'sında bir sokak satıcısıydı Tarek al-Tayyib Muhammad ibn Bouazizi. Tunusluydu. 2010'un son günlerinde yaktı kendini. Ülkesindeki düzenin düzensizliğine daha fazla dayanamamıştı. Bu, 26 yıldır demir yumrukla yönetilen Tunus halkı için de bir işaret oldu. Bouazizi gencecik yaşında Garaat Bennour mezarlığının yolunu tuttu ama, yıllar yılı Kuzey Afrika'nın istikrar abidesi olmak ile övünen Tunus'ta insanlar birşeylerin yolunda gitmediğinin vardı farkına. Zeytin ağaçları ile meşhur eski sömürge ülkesinden, bu genç adamın yanan bedeninin ateşi muhakkak başka ülkelere de ulaşacaktı. Cezayir karıştı önce. İnsanlar sadece demokrasi değil daha hakça bir düzen daha adil bir yönetim hülyasıyla attılar kendini sokaklara. Avrupa'nın yalnız bırakılmış ülkesi Arnavutluk'taki sosyalistler bile iktidara başkaldırırken o sokak satıcısından aldı ilhamlarını.

İngiliz Guardian gazetesinin Ortadoğu Editörü Ian Black, "Sonrası ne olursa olsun, bin Ali'nin gitmesi bile başlı başına bir devrimdir" diyordu. Ama kimse Tunus'taki bu harbi halk hareketinin -adı her ne kadar yine bir çiçeğin ismi ile taçlandırıldıysa da- Mısır'a kadar ulaşacağını pek tahmin etmiyordu.

Dört günden bu yana Mısır sokaklarında halkın çığlıkları var. Hem de kulakları sağır eden polis sirenlerini, kayıtsız kalamayacağınız silah seslerini bastıran çığlıklar bunlar. 30 yıldır ülkenin başında olan Hüsnü Mübarek'in Mısır'ı burası. Yıllarca iktidar tarafından susturulmuş Mısırlılar güvenlik güçlerini taşa tutuyor. Aralarında kadınlar da var, çocuklar da. Sadece başkent Kahire değil, ülkenin dört bir yanı, gece gündüz sloganlar ile inliyor. Ve evet, dertleri Tunuslular ile benzer : İşsizlik, hayat pahalılığı ve otoriter rejim...

Eylül'de seçim var Mısır'da. Hüsnü Mübarek, oğlu Cemal'e bırakmayı planlıyordu koltuğunu. Ama Mısırlılar ne onu ne oğlunu istiyor. Kahire yönetimi yaşananları Müslüman Kardeşler örgütüne yüklemek istese de işin aslı öyle değil. Zira o protestocuların arasında gençler de var, sendikacılar da. Hani yıllardır susturulan...

Süveyş kentinde göstericiler hükümet binasını kundakladı, polis onlara kurşun yağdırdı. Şu dört günde gözaltına alınanların sayısı ise Guiness Rekorlar Ansiklopedisi'ne girecek cinsten : tam bin 200 kişi, 500'ü ise tutuklu.

Gösteriler sürüyor ama "isyancı"lar bunun bedelini kanları ile ödüyor. Mısır güvenlik güçlerinin Tunus, Cezayir ve Arnavutluk'taki eşdeğerlerinden aşağı kalır yanı yok. Şimdiye kadar dört kişi yitirdi hayatını. Yabancı ajanslara yansıyan bir görüntü ise http://www.youtube.com/watch?v=4XnhHzs91M durumun vehametini anlatmaya fazlasıyla yetiyor. Tek el silah sesi ve oracıkta yere yığılan genç bir protetocu. Yer Sina yarımadası, gündüz vakti. Genç adam sokak ortasında ve savunmasız. Öldürülüyor. Acımasızlığın bundan daha açık bir kanıtı yok.

Asıl büyük gösteri ise bugün. Cuma Mısır'da tatil günü. Muhalefet internet üzerinden protesto organize etti. İran'daki Musavi yanlılarından bu yana Ortadoğu ülkelerinde susturulmuşların sesi olan sosyal medya Mısır'da da girdi devreye. Facebook sayfasında 24 saat gibi kısa bir süre zarfında 55 bin kişi desteğini belli etti.

Bu, Mısır gibi bir ülkede az buz şey değil. Eski Atom Enerjisi Kurumu Başkanı Muhammed El Baradey de dönüyor memleketine. "Geçiş sürecinde ülkenin liderliğini üstlenebilirim" diyor. Belki muhalefetin çok önem atfettiği bir isim değil El Baradey ancak dönüşü protestoların ivme kazanmasına yol açabilir. Cuma namazının ardından en az 30 cami ve kilesenin önünde toplanıyor bugün Mısırlılar. Belki onlarda da ölüm korkusu var. Ama bu his "Mübarek'e yeter" demelerini engellemiyor.

Kahire'nin onları anlaması için ise çok ama çok geç. Zaten otoriter rejimin yaptıkları bunun açık bir kanıtı. Sırf bugünkü eylemi engellemek için ellerinden geleni ardına koymadılar.Gece yarısı ülkenin internet iletişimi kesildi. Cep telefonları ile mesaj gönderimi engellendi. Müslüman Kardeşler'in üst düzey üyeleri ve sözcüsü gözaltında.

ABD Başkanı Barack Obama mı? O Mübarek yönetimine açikça cephe almıyor. Yine de video paylayım sitesi Youtube'a verdiği mülakatta öğrencilere sempatisini dile getirip reform çağrısı yaptı. Gelecek aylarda görevi bırakmaya hazırlanan sözcüsü Robert Gibbs ise "Başkan Mübarek önemli ve yakın bir ortak" diyor. Avrupa'dan pek ses çıkmazken, ABD'nin tavrı da çoğu zaman olduğu gibi muğlak ve çift dilli.

Yabancı ajanslar gün boyunca durmaksızın flaş koduyla Mısır'daki çatışmalara dair bilgileri geçiyor abonelerine...

Cuma'nın ne kadar hayırlı olup olmayacağı ise Cumartesi'ye...

Göstericileri ezen itfaiye araçları ve üzerlerine yağdırılan kurşunları saymazsak tabii...

Fotoğraf Kaynak : EPA

DUDUK

2011-01-19T10:40:00.000+02:00

Hrant’a

-bir doğumgünü şiiri-

bir kayısı ağacı vardı

hani

yaşlı, yorgun

gölgesine imrenilir

dokundum ağaca

bir parçasını kesiverdim

doğadan izinsiz

canı acıdı ağacın

-değecek buna

dedim

didinip durdum

günler boyunca

yandım, yanıldım

elimde bilmem hangi savaş zamanından kalma bir çakı ile

-tam da asker fotinleri içine zulalamalık

yonttum, yonttuk

dallarından çıkarmaya ramak kala

insanoğlu gibi

bir ses duydum

durdum

hayat, durdu

insanlar, durdu

yitirdiler

birdenbire

o ulu

o debdebeli hallerini

susa kaldık, birkaç dakika

kaçışırken karıncalar yuvalarına

seni tanıyan,

tanımayan

ama sadece

insan-lar

kaldık

susa

ve işte!

yükseliyordu

duduk’un sesi

ney ile balaban’ın karındaşlığında

soğuk büyüyen adamlar çıkmıştı ortaya!

düellodan yoksunlardı,

aslında yaşamayan o adamlar

insan sesini andıran ezgilere ilişmiş

epeyce kirletmişlerdi!

sen de hissetmiştin

ama

görememiştin

onlar da bir rahimden serpilmeydi evrene

onlar da ana dediydiler,

herkes kendi dillerinde

ağladılar,

güldüler,

sevdalandılar,

korktular

belki de en çok korktular!

tek bir gerçek fark vardı aranızda:

sana hakir görmeyi öğretmemişti hiç kimse

onlar ise

ezbere aldandılar...

tak, tak, tak

üç el silah sesi

yığıldın yere

62.siydin

1909’dan sonrası

daha ne kadar yaşamaz olacaktık

bu güzelim memlekette kim bilir?

işte ben de,

ölüm gününde tanıştım duduk ile

sen yatıyordun yerde boylu boyunca

gazetecinin ölü bedeninin üstünde

-bir gazete

ve akarken asil türkiyeli ermeni kanın

-e rağmen ermeni dölüydün!

üç yüz 1 nömerolu resmi tarihimde!

100 bin “insan” doldurduk meydanları

bir nehir gibi hani

fırat gibi

hrant gibi

Հրանդ gibi

taştık

zaman geçiyor-du dostum

azalıyor

ama unutmuyor-du kalanlar

sahi,

doğum günün-müş bugün

gasparyan’ın “klikia”sı çalıyor radyomda

memleketin malatya’nın

kayısı ağaçları kokuyor duduk

sesi güzel

sesi yaşlı

sesi yorgun

insan gibi

ve hasretine imrenilir

canı yandığı için

can yakıyor meret

notaları,

hacıhaliloğlu gaysısı tadı veriyor

sakin bir kavga taşıyor içinden

kutluyor yokluğuna rağmen

varlığını

tam da memleketinde!

15-16.09.2010

BU RUH O RUH MUDUR?

2010-12-10T17:19:00.002+02:00

İngiltere, Yunanistan, İspanya, İrlanda, Fransa, Portekiz, Türkiye, Çekya...

Avrupa sokakları uzun yıllardan bu yana hiç olmadığı kadar kalabalık. Gençler dışarıda artık. Tepkilerini ortaya koyuyorlar, karar alıcıları sorguluyorlar. Kimilerine göre ise geleceklerini şekillendireceklerine inatla inanıyorlar.

Umutsuzluğun, hayatlarının tam ortasına çöreklenivermesine izin vermeyerek…

Tabi karşılaştıkları tepkiler yaşadıkları ülkelere göre farklılaşabiliyor.

Türkiye’de kendisine yumurta fırlatıldığı için “beyinsiz” diye nitelenen öğrencileri, 3 bin kilometre ötede polis yardımıyla linçten son anda kurtulan Galler Prensi “Yaşanılan zorlukları anlayabiliyoruz” diye anlamaya çalışabiliyor. Sadece yıllık eğlence ve resepsiyon masrafları 4 milyon doları bulsa bile.

Ya da yıllar önce kızıl saçları ile nam salmış hayta bir genç aktivist bugün 65’inde AB koridorlarında özgürce dolanıp yeşil siyaset yapıyorken, karakaşlı kara gözlü bir başka yoldaşının henüz 25’inde, iblis bir ilmiğin işbirlikçiliğinde hayata gözlerini kapaması gibi bir fark.

***

Bugün ise "Me generation" diye addedilen ve tüketmekten başka geçer yol bulamayan başka bir kuşak “görünürde” biraz olsun silkiniyor. Parlamentoların önü çevriliyor, camlar kırılıyor, polise kafa tutuluyor, siyasetçiler protestoların ana yemeği halini alıyor. Kimisi dışlanmışlığının öfkesini kusarken, kimisi daha yaşanabilir bir hayattan dem vuruyor. Gün geçtikçe biçimsizleşen, tahayyül etmekte eskisine göre daha zorlandıkları geleceklerini kurtarma mücadelesi bu aslında.

Haliyle tüm bunlar yaşanırken, Avrupa basını "68 ruhu canlanıyor mu?" diye soruyor. Aslında kimse boş yere vurmuyor kendini sokaklara. Sadece Avrupa'da değil tüm dünyada değişen hatta mübalağaya kaçmayacak bir ifadeyle “yerinden oynayan” finans sisteminin yaşanan olaylardaki payı çok ama çok büyük.

Dolayısıyla bugün yaşananların önemli bir farkı var 40 yıl öncesiyle kıyaslandığında.

Gençlerin çoğu daha iyi bir toplumdan ziyade, kişisel refahları için koyuyor tepkisini ortaya.

Elbette aralarında sadece yaşadığı ülke bir yana dünyayı değiştirebileceğini düşünenler de var. Epeyi azınlıkta olsalar da... Ancak şu yukarıda adı geçen hemen hemen tüm ülkelerin dertleri, birbirinin benzeri: “Yükselen üniversite harçları, işsizlik ya da aleyhlerindeki emeklilik reformu tasarıları”.

Yani şimdilik yeni bir Kızıl Danny yok ortada. Ya da eskisi gibi işci-öğrenci komiteleri pek moda değil. Ama en azından 5 yıl önce olduğu gibi internette protestocu kiralayan Erento gibi aciz sitelere ihtiyaç duymuyor insanlar seslerini duyurmak için.

Ne diyordu “Dünyayı Sarsan Yıl” kitabının yazarı Mark Kurlansky: ‘Sorbonne Üniversitesi’nin işgali ile başlayan 68 hareketlerinin temelleri anne ve babalarının yalan söylediğini hisseden gençler tarafından atıldı.’

Bugün de ortada pek çok yalan var.

Ve her şeye rağmen harekete geçildi.

Gençlerin aralarında o yalanları fark edenler çoğaldıkça, isyan daha başka bir hal alacak.

(Mark Kurlansky, 1968 ‘Dünyayı Sarsan Yıl’, Everest Yayınları)

ÖLDÜRMEYEN ALLAH İLE DİMOSLAR

2010-11-21T13:59:00.055+02:00

Sahi, bir insanı öldürmenin kaç yolu olabilir? Ya da o kişiyi kaç kez öldürmek isteyip elinize yüzünüze bulaştırabilirsiniz? Hem de her defasında. Bahsi geçen kişi Fidel Castro ise o suikast girişimlerinin sayısı bir hayli abartılı gelebiliyor kulağa. Ama inanın gerçek. Bazen birbirinden kurnazca planlanmış, bazen en alığının bile hemen fark edebileceği tam 638 yöntem!

Bugüne dek adı sanı pek duyulmamış birçok insan onu öldürmeyi planladı. Kim bilir belki de o sinsi planlar şehvetli siyasi arzulara dönüşmüştü bir süre sonra. Soğuk Savaş döneminde, Küba füze krizi sırasında… İlki Castro’nun sınıf arkadaşı Enrique Alvares’di. Ne olduysa oldu, yapamadı. Eli tüfeğinin tetiğine gidemedi. Şeytan da dolduramadı. Sıkı bir karşı-devrimciydi Alvares. Ona göre Castro megalomanın tekiydi. Onu öldürme fırsatını kaçırmış olmak hayatının en büyük gerzekliklerinden biriydi.

Kimi 1959’daki New York gezisinde kimi kendi memleketinde yeltendi Castro’yu öldürmeye! An geldi kalemine zehir enjekte ettiler, an geldi uzun yıllar dudaklarından düşürmediği purosunun içine yerleştirdiler patlayıcı…

Hatta onun amatör bir dalgıç olduğunu bilenler hızlıca vücuduna nüfuz edecek zehirli bir dalgıç kıyafeti bile tasarladılar. Haklarını teslim etmek gerek, bu diğerlerinden çok daha zekiceydi. Ve elbette tasarlamakla kalmayıp hediye ettiler bu sıra dışı kıyafeti. En kifayetsiz ajanlarının ulvi yardımlarıyla… Alışkanlıklarından taviz vermekten pek haz etmeyen Fidel Efendi ise başkasına hediye etti o kıyafeti. Bir türlü öldüremediler yani.

İngiltere’nin aykırılığı ile nam salmış televizyon kanalı Channel Four’da dört yıl önce ilginç bir belgesel yayınlandı : “Castro’yu öldürmenin 638 yolu” diye. Takip edenler bilir, etmeyenler bilmeli, bir yerlerden edinip muhakkak izlemeli.

Dolan Cannell imzalı 72 dakikalık belgesel, suikast hazırlığındaki “düşman”lar ve Castro’nun arşiv görüntülerinin ilgi çekici bir kolâjı ile başlıyor. Ardından kürsüde sosyalizmin zaferinden dem vuran heybetli ve bir o kadar tükenmemek için direnen gerilla kıyafetli bir lider beliriyor. Karşısında, onu pür dikkat dinleyen kalabalık...

Castro, konuşmasını bitirdikten sonra kürsüden inip, muhteriz adımlarla yürümeye başlıyor. Ve tam o anda ortalığı donduran tek el silah sesi! Küba’nın efsanevi lideri yere yığılıp kalıyor. İngiliz anlatıcının ise ağzından şu cümleler dökülüyor : “Bu bir cinayet hikâyesidir. Kurban: Fidel Castro, Küba Devlet Başkanı… Ama o hiçbir zaman suikasta kurban gitmedi, bu sefer sadece ayağı takılıp düştü!” Castro ve insan sevmezler için büyük bir düş kırıklığı…

İşte "Call of Duty: Black Ops" isimli milyonlar satan modern savaş oyunu, Cannell’in belgeselinin başındaki eleştirel sürrealist suikast kurgusunu bir nevi siber gerçeğe dönüştürmeye çalışıyor. Artık klişeleşmiş bir anti-komünizm propagandası dâhilinde… Modern olan savaş oyunu, Soğuk Savaş yıllarına uzanıyor bu sefer. Sovyet Rusya, Vietnam ve elbette Küba’yı çıkarıyor oyuncuların karşısına. Düşman belletiyor yine, yeni, yeniden, yıllar sonrasında. Ve sıkı bir görev veriyor: “638 kez öldürülemeyen Castro’yu sanal mecrada öldürmek.”

Hemen kızmayın yahu!

Maksat memlekete demokrasi getirip özgür bir Küba yaratmaktan başka bir şey değil.

Castro zaten diktatörün önde gideni, narsistin bir nevi metamorfozu, tıpkı Dali tablosundaki gibi. İşi gücü memleketinde sosyalist bir monarşi bekçiliği! Yoksa kapitalist dünya ile uyum göstermekte haliyle zorlansa dahi, ücretsiz eğitim, sağlık hizmetleri, bir türlü vazgeçilmeyen eşitlik, adalet ve toplumsal dayanışma hedefleri… Faso ile fisodan ibaret.

“Zaten batıyorlar onlar” öyle değil mi?

Ve tüm bunlar yanında… Evet, Küba’da muhalifler susturuluyor. Tıpkı dünyanın pek çok yerinde olduğu gibi… Evet, siyasi mahkûmları da var. Gazeteci Guillermo Fariñas en acı örneği.

Sonra biraz duruluyorum. Bu küçük anti-demokratik ülkeden kafamı kaldırıyorum yukarıya doğru. Florida eyaletinden giriveriyorum ABD’ye. 11 saat yolculuk, vardım mı Beyaz Saray bahçesine! Soruyorum : “Amerikan aktivisti Leonard Peltier ne âlemde?” diye. Ve bugünün Başkanı Obama misali bir Afro-Amerikalı olan Mumia Abu Jamal’i?

Hani 29 yıldır hapiste yatan eski gazeteci Kara Panter üyesi…

Sahi onlar da siyasi mahkûmlardı değil mi?

Ya da veyahut ve filhakika…

Şu bilgisayar oyununda öldürmeye yeltendiğiniz Castro’nun ülkesinde de, Avrupa’nın bağrına füze savunma sistemleri kurup silah şirketlerine kesin para akıtıyorlardır değil mi?

Ah, demokrasi, demokrasi, kratia of dimos’un sesi!

O zaman vurun kahpeye!

Hedef, dijital Castro!

Gerisi mi?

Sormaya hacet yoktur, elbette fasit daire…

BUNBULAMA’LI YILLAR

2010-11-14T23:26:00.001+02:00

Bir sabah uyandım. Muhtemelen garip bir ağlamayla… Birkaç güzelim yüzü tebessüm ettirerek. Hep böyle olur zaten öyle değil mi? Henüz 5-6 saat geçmişti üstünden o soluksuz yağmurun. Hatırlamıyorum! Tek yaptığım tahayyül edebilmek, üç aşağı beş yukarı doğru olan yalın bir gerçekliği… Şimşekti, fırtınaydı, gök gürültüsüydü! Ne ararsan vardı işte! Haykırmakla kalmıyor, selam ediyordu bana doğa, aşikâr…

Ve kuşkusuz ruhumu dolduruyordu Yağmur Tanrıçası Bunbulama.

Tam Yirmi Dört yıl önceydi. Darbenin üzerinden geçeli henüz dört seneydi. Bilmem kaç bin gencecik hayatın ardıllarıydık aslında. Hala siyah-beyaz tüplü televizyonların ekranlarına, “Made in Tahtakale” mavi filtrelerin takıldığı yıllardı. Elin Amerikalısının renkli televizyonlarından çok daha havalı ve yaratıcı! Eğlenmek için tavana yansıyan ışıkların kendi aralarındaki oyunlarını izlemek bile yeterliydi hani.

Marlboro’ nun kaçak satıldığı, Maltepe marka sigaralara tamah edildiği o yıllar… Bol alışveriş merkez-siz, döviz-siz, serbest piyasa ekonomi-siz, betonu seyrek, memleketin tecavüzüne “ayan-beyan” kalkışılmadığı yıllar.

Hapishanelerinde işkencelerin, kola şişelerinin ve iyi olmayan “anı”ların biriktiği hüzünlü yıllar. Bugünleri kaşıyan yıllar. Kardeşlerin kuyusunun kazıldığı o geniş zamanların ardından gün ışığına çıkan, “sus payı verilmiş” harabelerle dolu yıllar!

Hayatımın pınarı anneannem, tam tanırken ellerimin arasından kayan dedem ve tüm güzelim teyzelerim! Hatta anneannemin annesi, o ihtiyatlı ve sevecen sülalenin Pamuk Ananesi! Herkes, maşallah turp gibi ayaktaydı!

Bugün, dünyalara bedel iki güzel kıza karışmış kuzenlerim o vakit altlarına sıçmakla meşguldü şüphesiz. En haylazımız ise vitrin süsü misali dikkat çekmekle… Kalan iki fırlama daha doğmamıştı bile.

Ve kaleci Yaşar “No Comment!” idi tüm ahali için, Türkiye 0 – İngiltere 8’in ardından…

(…)

Ama hepsinden ötesi, başımın ucunda iki insan belirmişti.

Hatırlamıyorum! Dedim ya; tek yapabildiğim tahayyül edebilmek! Henüz 20’lerinin başında çocukluk, gençlik ve olgunluğu birbirine harman eylemiş cesaretli o iki insanı… Tahayyül edebilmek! Belki teşekkür ettiler, belki ağladılar sevinçlerinden. Ya da kalakaldılar. Bir başka ihtimal; doğum sancısının insan yarısına dönüştüğü o tanımsız zaman diliminin içinde, derin mi derin hülyalara daldılar. Yirmi Dört yıl sonra bu yazının yazılacağından habersizlerdi ama.

Hep beraber büyüdük. Yıllar devrildikçe devrildi. İlk saniyelerin gözyaşları kalıcı bir tebessüme evirildi. Sonra değişim başladı bir fidenin büyümesi gibi.

-İlk aşklar.

-Seviler.

-Umutlar.

-Başarısızlıklar.

-Başarılar.

-İlk kaçış ya da sığınışlar.

-Yenil!

-Daha iyi yenil!

-Yen!

-Ama en fazla tavlada sevindiğin gibi sevin yenersen!

-Gereksiz bir hırsa hacet yok ki…

-Sahi, elimin ilk kaleme gittiği yıllardı “Sevgi sayesinde bulut olduğum, sene 93, Göztepe ilkokulu, sınıf II”

-İlk ve kalıcı dostluklar. Misal Çağrı Efendi.

-Ardından ihanet; en bezelisinden…

-Tutku; en hançerlisi…

-Dualar kabul edildi.

-Ve hiç edilmedi.

Neler neler öğrendim ben!

Ve neler neler öğreniyorum şu hayatta.

Ve kim bilir daha nelere gebedir yaşamımız?

Derken…

Mutsuz bir anımın tam ortasındaydım.

Tanrı, Allah, Buda, Doğa…

Gerçekten hangisidir bilmiyorum ama…

Bana, bir işaret gönderdi…

Bu sadece küçük bir kıvılcımdan da ibaret olabilir, söndürülmesi imkânsız bir yangından da…

Ne bileyim, 24 yıl sonrasının kaderi böyle yazılmıştır!

Bugün kutladığım hepinizdir.

Hediyeler istemez.

Sahici gülümseyişlerin yanında az şekerli Türk kahvesi ile bir nefeslik sigara yeter de artar bana.

Kuşkusuz; ruhumu dolduruyordu Yağmur Tanrıçası Bunbulama.

Demişim tam iki yıl önce.

Arşivleri karıştırırken rastladım.

Bugün de kutladığım hepiniz diyorum yine.

Doğum günlerinin aslında çok da önemi yok.

Beraber üreteceğimiz hayatlara kaldırıyorum kadehimi!

İnsan olan herkesi sevdiğimi söyleyerek…

Ve ne demişti Camus; “Hayat hiç bir şey değildir, itinayla yaşayınız!”

Sevgiyle…

Üzerimde emeği olan, dostluğunu esirgemeyen, tebessüm eden, gülümseyen ve beraberce anılara karıştığım herkes!

İyi ki varsınız!

14.11.2008 – Cuma & 14.11.2010 Pazar

KENDİ ABLUKASINI DELEN ADAM

2010-06-27T02:42:00.000+03:00

“Gazze ablukası mücrim bir siyaset. Eğer birilerini hukukun üstünde tutarsanız geri kalanını hukuk dışı bırakırsınız. Unutmayın! İsrail'in devlet terörünü eleştirebilmek için diğer hükümetlerin de ellerinin temiz olması gerek. İşte bu yüzden onlara değil, insanlara inanıyorum!”

Bu cümlelerin sahibi bir Filistinli değil. Adı Eyal Sivan. Belgesel sinema ile yakından ilgilenenler için tanıdık bir isim. İsrail ile Filistinliler fazlasıyla tanıyor bu ilginç adamı. Politik söylemi kimi zaman sanatının önüne geçse bile birbirinden hiç de kopuk olmadığı aşikâr. Azılı bir muhalif o…

Sadece İsrail hükümetine değil tepkisi. Halkların karşısında duranlara, tarihi saptırmak isteyenlere, azınlıkları hor görenlere ve egemen ideolojiye… Ve elbette yönetme yetisinden yoksun olduğunu düşündüğü birçok hükümete! İşte bu yüzden sivil toplumun, sanatçıların, entelektüellerin ve gazetecilerin muhalif yanını haddinden fazla önemsiyor. Zira Sivan’a göre siyasetin içindeki partisel muhalefet çoğu zaman yüzeysel kalıyor. Bu durumu örneklendiriyor da alaylıca; "Kadima'nın iktidardan tek farkı Gazze'ye bir değil iki renkli kalem göndermesinde saklıdır."

DOKUZ İNSANIN ÖLMESİ LAZIMMIŞ

Hayfa doğumlu 46 yaşındaki yönetmen, Ankara-Tel Aviv ilişkilerinin bu denli gergin olduğu bir dönemde bastı İstanbul’a ayağını. İsrail basınının söylediği gibi pasaportu sorun falan da çıkarmadı. Documentarist İstanbul Belgesel Günleri’nin davetlisiydi aykırı sinemacı, "Yafa: Portakalın Otomatiği" filminin gösterimi için, onur konuğu sıfatıyla… Neredeyse yarım asırlık hayatının çeyreğini belgesel sinemaya adayan İsrailli yönetmen bu son filminde siyonizm yalanlarından bahsediyor. 1948’den önce Filistin’in bir çöl olmadığını, siyonizmin bu toprakları bir cennet bahçesine çevirmediğinden dem vuruyor. Yani portakal o topraklarda hep varmış. Ve Filistin İsrail olmadan evvel de bir cennet bahçesiymiş.

Bir gazeteci için en iyi yanı sanat ile siyaseti birbirinden ayıran sinema adamlarından olmaması. Hal böyle olunca sohbet zemin kayganlaşabiliyor, Mavi Marmara yardım gemisine düzenlenen baskını sormak kaçınılmaz hale geliyor. Üzgün olduğunu söylüyor İsrailli yönetmen : "Demek ki dokuz insanın öldürülmesine, onlarcasının yaralanmasına ihtiyacımız varmış. Ne için? İsrail'i mecbur etmek için. Neye? Gazze'de yaşanan trajedi için kerhen de olsa bir şeyler yapmaya. Bu çok korkunç bir durum! Bu yardım gemisi başarılı olmuştur. Çünkü insanlar hayatlarını yitirmişlerdir. Ve İsrail üzerinde bir baskı oluşturmuştur. Bir diğer önemli husus; Mavi Marmara olayına kadar Türkiye Hükümeti’nin İsrail'e Gazze ablukasının kaldırılması için baskı yapması gerektiği halde yıllardır İsrail ile işbirliği içinde olduğudur. Eğer İsrail'in Mavi Marmara baskını için bir tanım kullanmamı bekliyorsanız bu bir devlet terörüdür.” İsrailli yetkililerin Mavi Marmara'yı önceden uyardığını hatırlatıyorum, sinirleniyor. "Gemi uluslararası sularda seyrediyordu. İsrail ne için uyardı? Uluslararası sulardaki bir gemiyi uyarma hakkını İsrail kendisinde nasıl görür? O gemi Rotterdam limanına mı gidiyor? Hamburg'a mı yoksa Miami'ye mi? İsrail'in sınırları nerede sona eriyor acaba? Soru budur. Eğer biz İsrailliler dünyanın polisliğine soyunuyorsak bu başka bir anlama da gelir : ‘Bizi koruyan yok.’ İsrail bugün uluslararası bir dayanışma hareketine saldırıyorsa yarın öbür gün her türlü muhalif sese de saldıracaktır." Yani işin ucunda kendisi de olabilir.

VAR EDEBİLMEK

Konuşurken kimi zaman alaycı oluyor, kimi zaman kızgın kimi zaman neşeli. 8o’lerin ortalarından bu yana Paris’te yaşıyor, İngiltere’deki East London Üniversitesi’nde belgesel film eğitmenliği yapıyor. Memleketinden uzakta ama laboratuarı doğduğu topraklar. Batı’nın deyişiyle Ortadoğu yani bir zamanların Yakın Doğusu... Sivan’a göre İsrail ile Türkiye benzer niteliklere sahip : "İkisi de milliyetçi ve yarı-demokratik." Peki, yıllardır İsrail’i eleştirip ülkesini neredeyse Filistin topraklarının işgalcisi ilan eden Sivan, bu yarı-demokrasi ortamından gelecek tepkilerden hiç mi çekinmiyor? "İsrail'den benim çalışmalarıma yönelik muhtelif tepkiler var. Yaptığım işlere yönelik bir eleştiriden ziyade şahsıma bir tavır söz konusu. Benim siyasi duruşumun yarattığı etkilere yönelik eleştiriler filmlerime yapılan eleştirilerin önüne geçiyor diyebiliriz. Tartışmaya girmemek için benim sinemamı konuşmayı yeğlemiyorlar." Ama zaten ürünleri kişiliğinin bir yansıması... O da bu tespiti onaylayıveriyor hemen: "Kesinlikle. Her filmimle birlikte yeni bir tartışma ortamı doğuyor ve bence bu önemli. Yani tartışabilmek önemli… Asıl mücadelem bana ve dolayısıyla sinemama yüklenmek istenen gayrimeşrulaştırma durumu ile ilgili. O yüzden benim için önemli olan bir çalışmamı öncelikle var edebilmek."

İSRAİL’İ BOYKOT EDEN İSRAİLLİ

Birçok da çalışmasını var etmeyi başardı. İlk filmi "Aqabat-Jaber, Geçerken"de (1987) Filistinlilerin mülteci kampına girdi. Daha 23 yaşındaydı ve kendi deyişiyle sakallarına henüz kır düşmemişti. Onların gündelik yaşamlarını anlattı. Pek çok ödül aldı. "İzkor: Belleğin Köleleri" büyük ses getirdi. 2004’te ise Filistinli meslektaşı Michel Khleifi ile birlikte "Rota 181: Filistin-İsrail'de Bir Yolculuktan Fragmanlar" adlı belgesele imza attı. Tarihsel bellek, resmi tarih ve belgesel sinema üzerine derinlemesine çalıştı hep. Aynı zamanda İsrail’e karşı kültürel boykotun destekçisi oldu. Buna şaşıp kalanlara aslında zihin açıcı bir yanıt veriyor ünlü yönetmen : "Bu boykot İsrail'e karşı. Ama aynı zamanda İsrail için de iyi bir tavırdır. İşin içinde paradoks var gibi görünse bile öyle değil. Çünkü boykot sivil toplumun dünyadaki tüm sivil toplumlara çağrısıdır. Batılı hükümetler insanların neler söylediğine kulaklarını tıkıyor. Buna Türkiye hükümeti de dâhil. Sivil baskı İsrailliler için bir şans. Gelecekte Ortadoğu'da barışın sağlanması için bu bile önemli bir adım olarak anılacak."

ERDOĞAN ORTADOĞU’NUN KAHRAMANI DEĞİL

Peki, Başbakan Erdoğan’ın Ortadoğu'daki duruşu? Bugün birçok Arap ve Filistinliye göre o bir kahraman. İsrail karşıtı Yahudi bir entelektüel olarak Eyal Sivan büyük Alman yazar Bertolt Brecht’in unutulmaz diyaloglarını hatırlatıyor. Hani Danimarka’da iken yazdığı "Galile’nin Yaşamı" adlı oyundaki o meşhur diyalogun birincisi: "Ne acı; kahramanları olmayan ülke mutsuzdur" Sivan’a göre bir siyasetçi sadece işini yapar, kahraman filan değildir. “Erdoğan belki de kendi işini gerçekten yapmaya başlamıştır. Ama... Ama hala bir şeyler görmek istiyorum! Türkiye-İsrail arasındaki askeri anlaşmalar ne âlemde? İki ülke arasındaki ekonomik ilişkiler ne âlemde? İsraillilerin silahlarının Kürtlere karşı kullanılması durumuna ne demeli? Ya da İsrail'in olası bir İran saldırısı halinde Türkiye'den uçaklarını kaldırma hakkı? Siyasette insanları ağızlarından çıkan sözcüklerle ya da niyetlere göre yargılamayız. Eylemlere göre yargılarız."

İSRAİL BASINININ KÜRT İLGİSİ

“İki hafta öncesine kadar İsrail basınında Türkiye iç politikasında ne olup bittiği ile ilgili hiç bir ilgi ve bilgi yoktu.” diyor Sivan. Haaretz, The Jerusalem Post, Israel Online, Debka, Yedioth Ahronoth ve diğerleri. Gerçekten benim de dikkatimi çekiyor, Kürt sorunu son zamanlarda İsrailli yazarların dilinde. Mavi Marmara’dan hemen sonra… Kafasını sallayıp onaylarcasına sazı eline alıyor : “İlginin en çok yoğunlaştığı nokta Kürt meselesi. Birdenbire Türk ordusu kaç Kürt öldürdü gibi sorular sormaya başladılar. Vay be! Bunu soran kim biliyor musunuz? İsrail, benim ülkem! Bence köşe yazılarını kaleme alırlarken ya da bu konuyu haberleştirirken İsrailli gazeteciler Türkiye’nin bu silahları kimden temin ettiği, hangi özel birliklerden eğitim aldığını da sorgulamalı. Tespitin doğruluk payı olsa da İsrail basınının yaptığı tam bir ikiyüzlülük...” Eyal Sivan’a “Sizin İsrail tanımınız nedir?” diye soruyorum. “Bir ülkenin yerlilerine ayrımcılık yapıp onların topraklarında hâkimiyet kurmayı başaran mültecilerin ülkesi.” diyor. Ve genç bir diaspora Filistinlisi ile birlikte güle oynaya yabancısı olduğu İstanbul sokaklarına salınıveriyor, Fransız Kültür Merkezi’nde çok sevdiği portakalını izlemek için…

“KAYBEDEN RUSYA!”

2010-04-01T03:43:00.012+03:00

Kendinden emin, enerjik, sportif… Taviz vermez bir duruşu var. Kimi zaman ise saldırgan üslubuyla tanınıyor. O, eski KGB ajanı Vladimir Putin. Rusya Başbakanı 10 yıl önce Kremlin’e ilk adımını attığında Kuzey Kafkasya’daki hareketliliği bastırmaya kararlıydı. Tecrübesiz de değildi doğrusu. İlk Çeçen-Rus Savaşı’na yetişememişti ama ikincisinden Kremlin’e göz kırpan bir Başbakan olarak çıkmayı bildi. Milenyumdan bir gün önce Devlet Başkanı Boris Yeltsin’in görevinden istifa edip Putin’i işaret etmesi boşuna değildi. Yeltsin’in “Putin” açıklaması dünyayı şaşırtsa da Rusların yarısından çoğu mutluydu. İlk kez katıldığı seçimlerde tutturduğu %53’lük oy oranı bunun kanıtıydı. Putin’in bölgeye karşı takındığı tavır Rus halkının onu tercih etmesinde, ilerleyen yıllarda ise otoritesini pekiştirmesinde mühim rol oynadı. II. Çeçen-Rus Savaşı Nisan 2009’da sona erdi. Putin bölgeyi artık kendi lehine döndürdüğünü düşünüyor, Çeçenistan’ın Kremlin yanlısı lider Ramazan Kadirov’un iktidarı altında istikrara kavuşacağına inanıyordu. Ancak bir Sibirya gezisi sırasında, ülkesinin son altı yılın en korkunç terörist saldırısını yaşayacağını nereden bilebilirdi ki? Belki de beklenmeyecek derecede etkili bir saldırı… Hem de başkent Moskova’da, kentin göbeğinde... Çeçen militanlar tarafından gerçekleştirilen bir saldırıydı bu… Zaten ayrılıkçı Çeçenlerin lideri Doku Umarov’da olaydan iki gün sonra saldırıyı üstlendi.

DRAMATİK BİR TABLO, PEKİ YA ÖTESİ?

Sabahın aceleci saatlerinde Moskovalılar ne yapacaklarını şaşırdı. Metronun içinde cesetler, saldırıdan kurtulan korku dolu gözler, kaotik bir hale bürünen trafik, fırsattan istifade on katı ücret isteyen taksiciler, çöken cep telefonu sistemi… Patlamalar trenin içinde meydana geldi, iki kadın intihar eylemcisi 2004’den bu yana en büyük korkuyu yaşattı halka. 39 kişinin Moskova metrosunda hayatını yitirmesi kuşkusuz çok can acıtıcı, üzüntü verici bir olaydı. İnsan ölümlerinin, hele hele masum insanların hayatlarını yitirdiği her yerde can acıtacağı gibi... Türkiye’de, Irak’ta, Afganistan’da, Filistin’de, İsrail’de, Gürcistan’da, İnguşya’da, Çeçenistan’da ya da eski süper gücün baş şehrinde; pek de önemi olmamalı.

Tablo dramatik. Ancak bunun oluşmasına neden olan saldırı Rusya’nın Çeçenistan’a bakış açısını keskinleştirebilir. Zira Rusya’nın yönetici sınıfının, çoğunluğu Müslümanlardan oluşan Kuzey Kafkasya’ya yönelik tedirginlik yaratıcı yaklaşımı, ülkenin güvenliği konusunda sorun oluşturmaya devam edecek. Uzmanlara göre bu saldırı; 2012 başkanlık seçimleri için siyaset kulislerini de şimdiden kalabalıklaştırdı. Hala ülkenin en önemli lideri olan ve Kremlin’den sembolik anlamda uzak kalan Vladimir Putin’in esas koltuğuna bir an önce dönmesi gerektiği konuşulmaya başlandı bile.

ÇEÇEN MİLİTANLARIN DÖNÜŞÜ

Öyle ki; Rusların bir kısmı Medvedev’i fazla pasif ve nazik buluyor. Putin ise istediği zaman ne denli sert bir devlet adamı olabileceğini 1999’da açıkça göstermişti. 4-16 Eylül tarihleri arasında Moskova, Buynaksk ve Volgodonsk’da meydana gelen konut bombalamaları onu Kuzey Kafkasya’ya yöneltmişti. Ortada 300’den çok ölü vardı ve Putin o zamanlar henüz 47 yaşındaydı. Karizması genç yaşına rağmen sarhoşlukları ile basına malzeme olan Devlet Başkanı Boris Yeltsin’den çok daha yüksekti. Ayrılıkçı Çeçenlerin izlerinin sürüleceğini söyledi, kendi evlerinde öldürüleceğine dair yemin etti. Aslında bu yemin; başkanlık yaptığı sekiz yıl boyunca popülaritesini hep yükseklerde tutmasını da sağladı. Gerçi ayrılıkçı Çeçen militanlar da durmadı.

2004 Rusya’sında arka arkaya meydana gelen terör saldırılarından sonra Putin yine korku siyasetini kullandı, parlamento seçimlerinde kendi partisi Birlik Rusya’yı seçtirdi. Amaç muhalefet eden değil; kendisine sadık bir Duma yaratmaktı. Geniş yetkilere kavuşmak, gücü tek elde toplamak istiyordu. Kremlin, “Demokrasi elden gidiyor” eleştirilerine maruz kalsa bile siyaset üzerindeki kontrol alanını iyice genişletmişti. Mayıs 2004’te ülkedeki terör eylemlerine karşılık (aslında Rusya’ya yakınlaşma emareleri gösteren) Çeçen lider Ahmet Kadirov Grozni’de öldürüldü. En az iki yıl boyunca Çeçen direnişçiler, en azından Moskova’da huzursuzluk çıkarmadı. Pazartesi günkü saldırı işte bu yüzden çok önemseniyor.

BOMBANIN PATLADIĞI YER: PUTİN’İN GEÇMİŞİ!

Hele bir de ilk bombanın patladığı yerin konumu düşünüldüğünde. Eğer tesadüf değilse, Çeçen militanların Lubyanka metro istasyonunu seçmesi Rusya güvenlik sistemine yönelik ciddi ve bir o kadar da alaycı bir mesaj olabilir. Zira istasyon; FSB merkez bürosunun sadece birkaç metre ötesinde yer alıyor! 40 dakika sonra meydana gelen ikinci patlamanın adresi ise Park Kulturi istasyonu. Her iki istasyonun kırmızı hat üzerinde olması dikkat çekici... Kırmızı hatta yer alan istasyonlar, Kremlin’in yakınlarına gidenler. Ve her ikisi de Moskova’nın en kalabalık hatları. Hal böyle olunca Rus güvenlik uzmanları FSB’nin terör eylemine engel olma konusunda yetersiz kalışının insanı afallattığı görüşünde birleşiyor. Rus polisinin Moskava’daki Çeçen grupların içine sızma konusundaki beceriksizliği de cabası...

İşte belki de bu yüzden kimi uzmanlar Moskova saldırısını eski KGB ajanı Putin’in onuruna bir hakaret olarak okuyor. Bir an için Kuzey Kafkasya’daki militan grupların Putin’in anti-terör politikasını teste tabi tuttuğunu varsayacak olursak Kremlin’in bu saldırıya yanıtının sert olabileceğini kestirmek o kadar güç değil. İnsan Hakları Kuruluşları ise çalkantılı bölgede alınacak sıkı önlemlerin, dolaylı ya da doğrudan bir sindirme siyasetinin sadece öfkeyi ateşleyeceğini, Çeçenleri daha fazla tahrik edeceğini düşünüyor. Belki Putin’in kendine bağladığı Çeçen hükümetini değil ama şeriatçı teröristleri daha fazla eylem yapmaya teşvik edeceği sürpriz olmamalı. Putin’in “Teröristleri imha edeceğiz” açıklamasından sadece iki gün sonra 12 kişinin öldüğü, Rusya’nın Dağıstan bölgesinde meydana gelen intihar saldırısı bunun kanıtı.

AŞIRILAR ELİNİ GÜÇLENDİRİYOR

Rusya Devlet Başkanı Dimitriy Medvedev’in fikir özgürlüğü ve insan hakları meselelerinde Putin’den çok daha geniş bir perspektife sahip olduğu bir gerçek. Medvedev geçen Eylül’de Kuzey Kafkasya ile ilgili bilindik söylemden farklı konuşmuş, bölgeyi ülkenin en önemli iç sorunu ilan etmişti. Hukukçu kökenli lider özellikle Çeçenistan’da yoksulluk, yolsuzluk ve otoritenin kötü amaçlar doğrultusunda kullanılmasının neden olduğu sıkıntıları vurgulayıp sorunların çözümü için daha insani yöntemlerden bahsetmişti. Bu yaklaşım “Rusya’nın Kuzey Kafkasya’ya yönelik politikasında acaba yumuşama olabilir mi?” sorusunu beraberinde getirse de artık çok geç.

Avrasya analisti Matthew Clements’e göre Dağıstan dâhil son intihar saldırıları Rusya’daki yönetici elit içindeki aşırıların elini güçlendirecek. Birkaç ay önce tepki çekmeyecek şekilde ılımlı yaklaşımlara öykünen Medvedev’in olayın hemen ardından yaptığı “Saldırıyı organize edenlerin kökü kazılacak” açıklaması boşa değil. Clements diğer analistlerden farklı olarak Rusya’nın bölgeye yönelik müdahalesinin Müslüman toplulukları caydırabileceği düşüncesinde. Ancak bölgeye yönelik gizli ya da doğrudan düzenlenecek yeni bir askeri operasyonun Çeçen direnişini daha önce bölgenin dışına taşırdığı unutulmamalı. Bir başka söyleyişle; yeni bir tatbikat zaten savaşçı ruha sahip olan Çeçenlerin öfkesinin kabına sığmaması demek... Cihat ağı küreselleşen dünyada gittikçe genişliyor ve aktif hale geliyor.

THE ECONOMIST : “KAFKASYA’YI ÇÖZMEYE ÇALIŞMAK”

The Economist ise Moskova’daki olayları son edisyonunda “Çözülmesi imkânsız Kafkasya’yı çözmeye çalışmak”a benzetiyor. Moskova bombacılarını ayıplamak ve lanetlemek doğru ama aynı zamanda Kuzey Kafkasya için yeni fikirlere yelken açmak gerekiyor diyor The Economist. Ve ekliyor: “Eğer Rusya’nın liderleri Kafkasya’yı merkezi otoritelerini kaybetmemek için kullanırlarsa Rusya daha güvenli bir yer olmaktan çok uzak olacak.”

Kafkasya ve Orta Asya uzmanı siyaset bilimci Vicken Cheterian da Rus yöneticilerin gerekli dersleri çıkarmadığı düşüncesinde. Rusya Putin döneminde silahlı kuvvetlerde reform başlatmış olabilir. Ya da Putin, işçilere parasını ödemeyen Rus işadamlarına kameralar önünde “Ya paralarını ödersiniz ya da fabrikalarınızı millileştiririm” diye zorla imza attırma kudretine de sahip olabilir. Ama Cheterian’a göre Rusya’nın otoritesini en çok yıpratan şey; aynı adamın Kafkaslarda insan haklarını yoğun olarak ihlal etmesi. Bu ihlalin temelinde askeri ve siyasal güçsüzlüğü yatıyor.

RUS MUHALİFLER NEDEN KORKUYOR?

Ülkenin önde gelen liberal muhalifleri de son yaşananlardan endişeli. Zira terörizm ile mücadele aşamasında kendilerine yönelik baskının artacağı düşüncesindeler. Bunun nedenlerinden biri Çeçenistan’da işlenen suçları açığa çıkartmaya çabalayan insan hakları savunucuları, gazeteciler ve hukukçuların hayatını yitirmesi! Çeçenistan’daki insan hakları dışı müdahalelere sessiz kalamayan Rus gazeteci Anna Politkovskaya’nın dört yıl önce Hrant Dink benzeri bir muamele görüp hayatını yitirdiğini unutmamak gerek. Sistemin hedefteki son muhalif ismi ise yine bir kadın... İnsan hakları savunucusu Natalia Estemirova… Putin’in muhalifleri susturduğu, susturamadığı zaman da devreye aracılar koyduğu iddiaları hiç sona ermeyecek gibi görünüyor. Zira Estemirova cinayetinden Putin destekli Çeçenistan Cumhurbaşkanı Ramazan Kadirov sorumlu tutuluyor. Muhaliflerin Çeçenistan eleştirilerini kabul etmeyen bir Kremlin’e insan hakları ve demokrasi aşılamaktan çekinmesi yok yere değil.

YEVGENA POPOVA

Bir bakıma Rusya hatalı politikalarının bedelini ödüyor. Uzun süredir terör haberlerinin azaldığı ülkeden gelen son iki saldırı haberi terör ile mücadelede yeniden başa dönüldüğünün açık bir göstergesi. Geçen aylarda Rusya güvenlik güçleri İnguşetya’da Arap kökenli üst düzey birçok teröristin de bulunduğu 20 ayrılıkçı radikal İslamcıyı öldürdüğünü duyurmuştu. İşte son yaşananlar saldırıların intikam olabileceğini akıllara getiriyor.

Peki, şimdi ne olacak?

Rusya Kafkaslarda yeni bir politika mı geliştirecek?

Yoksa eski siyasetine devam mı edecek?

Bu sorulara cevap vermek zor…

Ancak ortada göz ardı edilemeyecek bir gerçek var.

O da Moskova ve Dağıstan’daki saldırıların 42 bini çocuk 250 bin sivilin katledildiği Çeçenistan’daki savaşın beraberinde getirdiği bir olgu olabileceği…

Aslında yaşananları şimdilik en iyi anlatan ne bir politikacı, ne bir siyasi analist, ne de bir gazeteci.

Saldırılardan kurtulan Moskovalı Yevgena Popova’nın o cümlelerini unutmak zor:

“Belki ayrılıkçılar, belki Çeçenistan. Birileri birileri ile savaşıyor. Dürüst olmak gerekirse kaybeden benim. Sonra ise Rusya…”

ALLAVİ, BAŞBAKANLIĞA DOĞRU…

2010-03-27T21:39:00.005+02:00

Irak'ta 7 Mart'ta yapılan genel seçimlerin sonucu uzun oy sayımının ardından nihayet belli oldu. Her ne kadar Başbakan Nuri El Maliki sonuçları kabul etmese de ülkedeki laik grubun önderi Şii İyad Allavi’nin Irakiye Koalisyonu, kazandığı 91 sandalye ile seçimlerin galibi. Irak’taki Sünni ve Şiileri aynı çatı altında buluşturan laik Allavi’nin tek başına hükümet kurması zor görünüyor. O da zaten bunun bilincinde. “Kazansın kazanmasın, bütün partilerle, gelecek hükümeti kurmak için çalışacağım. Bu, Irak halkının güvenliği ve istikrarına doğru ilerlemek adına bir isteğin, bir kardeşliğin kanıtıdır" diye konuşuyor. Peki, İyad Allavi kim? Kimilerine göre milliyetçi bir laik, kimilerine göre kendi çıkarları için ülkesinin işgaline göz yuman Allavi bugüne kadar neler yaptı? Suikast girişimlerinden son anda kurtulan, hayatının büyük bölümünü sürgünde geçiren, defalarca Saddam’ı devirmek için yola çıkan eski Baasçı’nın ilginç hikâyesini Serbestleme okuyucuları için derledik…

İyad Allavi, Iraklı siyaset adamı. 1945 yılında Şii tüccar bir ailenin oğlu olarak dünyaya geldi. Doktor olan babası siyaset ile iç içeydi. Dedesi de öyle... Hatta Allavi’nin dedesi Irak’ın İngiltere’den bağımsızlığını kazanma konusundaki müzakerelerde önemli rol oynadı. Irak’ın bağımsızlığı için mücadele eden bir ailenin oğlunun 30 yıl sürgünde yaşayacağını kimse tahmin edemezdi. Ama oldu. Allavi uzun yıllar İngiltere’de yaşadı, ABD ile yakın temasta bulundu. 2003’te Irak işgali sırasında Allavi’nin kurucusu olduğu Irak Ulusal Mutabakatı’nın İngiliz gizli istihbarat servisi MI6’e ülkedeki kitle imha silahları ile ilgili bilgi sağladığı iddia edildi. Ama bu yaşananların öncesi de vardı.

BAASÇI YILLAR

İyad Allavi genç yaşta kendini Baasçı hareketin içinde buldu. Irak Devrimi’nden sonra çağdaş Irak Cumhuriyeti’nin ilk başbakanı kabul edilen Abdül Kerim Kasım hükümetini düşürmek için mücadele verdi. Bir yandan da Bağdat’ta tıp öğretimine devam etti. Babası gibi doktor olmak istiyordu. Siyaset ile de iyice içli dışlı olmuştu. Ancak bir süre sonra içinde bulunduğu hareket ile ters düşmeye başladı. “Saddam Hüseyin elindeki gücü abartılı kullanmaya başladı” diyerek 1971’de önce Bağdat’ı ardından ülkeyi terk etti. İngiltere’ye gitti. Londra’da tıp eğitimini devam ettirdi, nöroloji üzerine uzmanlaştı. 1975 yılında Baas Partisi’nden iyice uzaklaşmıştı. Kısa süre içinde partiyle tamamen bağlarını kopardı ve istifa etti. Allavi yıllar sonraki açıklamalarında uluslararası Baasçılık hareketi ile ilişkisi olsa da hiç bir zaman parti ile bağları olmadığını söyleyecekti. Ancak gerçekler öyle değildi. Zira Şii Allavi Baas Partisi’nin aktif bir üyesiydi ve 1975’teki bu istifa Saddam Hüseyin’i bir hayli kızdırmıştı. Önce Saddam ardından Irak Meclis Başkanı yeniden Baas Partisine katılması için Allavi’nin üzerinde baskı oluşturdu.

SADDAM’IN EN BÜYÜK DÜŞMANI

Ancak çabalar sonuç vermedi. Hal böyle olunca adı 1978’de tasfiye edilecekler listesine konuldu. Allavi Irak’ı terk edeli yedi yıl oluyordu ama tehlike onun peşini bırakmamıştı. Şubat 1978’de gece yarısı İngiltere’deki evinde uyuyorken bir suikastçı ona balta ile saldırdı. Davetsiz misafir Allavi’nin yerde kan içinde yattığını görünce öldüğüne ikna oldu, evi terk etti. Saldırıdan nasibini alan sadece İyad Allavi değildi. İlk eşi Athour da yaralanmıştı. Allavi bu olayın ardından neredeyse bir yılını hastanede geçirmek zorunda kaldı. Bu, Saddam Hüseyin’in emriyle düzenlenen bir saldırıydı ve Athour bu kadar gerileme dayanamayacağını söyleyip Allavi ile yollarını ayırdı. İkili boşandı.

Ancak Allavi hastanedeyken bile Saddam Hüseyin’i devirmeye yönelik planlarını devam ettiriyordu. 1980’lerin başından itibaren Saddam’a karşı güçlü bir muhalefet ağı oluşturmak için çalışmalarını hızlandırmıştı. Bu sırada Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı için çalıştı. Aralık 1990’da Allavi Irak Ulusal Mutabakatı’nın varlığını resmen ilan etti. Resmen, çünkü 1990’a dek Irak Ulusal Mutabakatı gizli bir örgüt hüviyetindeydi. Mutabakat; İngiltere, Mısır, Ürdün, Suudi Arabistan, Türkiye ve ABD’den destek gördü. Grup Saddam’ın eski askeri eliti ile önemli siyaset adamlarından oluşuyordu.

CIA VE MI6 BAĞLANTISI

Allavi ile ilgili iddialar bitmek bilmiyordu. 1992’de CIA ile birlikte çalıştığı iddia edildi. Irak Ulusal Mutabakatı’nın ülkede Allavi’nin emriyle çeşitli saldırılar düzenlediği de dilden dile dolaşıyordu. Hatta bu saldırılardan birinin, 100 sivilin hayatına mal olduğu Saddam yönetimi tarafından resmen açıklanmıştı. Saddam onu kendisinden ne kadar uzak tutarsa tutsun, Allavi’nin onun üstünde gizli bir baskı oluşturduğu muhakkaktı. Ancak Allavi’nin örgütü Saddam Hüseyin yönetimi için hiç bir zaman ciddi bir tehdit oluşturamadı. Amaç, en azından rejimdeki olası değişikliklere etki edebilmekti.

Allavi yeteri kadar güç kazanamasa da Saddam’ı devirmeyi aklından bir türlü çıkaramıyordu. 1996’da Irak Ulusal Mutabakatı hedefini büyüttü. Askeri kademeyi Bağdat’a karşı ayaklandırmak ve Saddam’ı koltuğundan etmek istiyordu. Darbe hem ucuz hem de kışkırtıcı olacaktı. DBACHILLES kod adlı planı CIA’nın da desteklediği daha sonra ortaya çıkacaktı. Hedeflerden biri Saddam’a sadık ajanları içeri sızdırmak ve öncelikle gerekli bilgileri toplamaktı. Plan tam bir fiyaskoyla sonuçlandı. CIA de en az Allavi kadar hevesliydi ama Amerikan yönetimi kendini birdenbire ateşin içine atma niyetinde değildi. Haliyle beklenen askeri destek gerçekleşmedi. Dönemin ABD Başkanı Bill Clinton CIA Amman İstasyon Şefinin Amerikan hava yardımının kullanılması konusundaki talebini reddetti.

Saddam yönetiminin plandan haberdar olması uzun sürmedi. Birçok örgüt üyesi tutuklandı. Allavi’ye ait fabrika, ev ve arsalara el konuldu. Hatta Necef’teki mezarlığı bile el konulanlar arasındaydı. Anlaşılan o ki Saddam Hüseyin Allavi’ye “Ölüne bile bu topraklarda yer yok” mesajı göndermek istiyordu. Irak yönetiminin Allavi’nin mal varlıklarına el koyması aileye yaklaşık 250 milyon dolar kaybettirdi. Fakat ilk ciddi darbe planı sırasında kendi uçaklarının kullanılmasına izin vermeyen ABD yönetimi Irak Ulusal Mutabakatı’nı desteklemeyi sürdürüyordu. 1996’da gizlice 6 milyon dolar yardım yapıldı. Yani bir yıl önceki miktardan bir milyon dolar fazla…

45 DAKİKA İDDİASI

Irak Ulusal Mutabakatı bu sefer İngiliz gizli servisi ile irtibat haline geçti. Örgüt; Iraklı bir yetkili ile MI6’e daha sonradan büyük tartışmalara neden olan Irak yönetiminin kitle imha silahlarına sahip olduğu ve 45 dakika içinde saldırıya geçeceğine dair bir istihbarat raporu sundu. 2002’de İngiliz hükümeti bu bilgiyi halk desteği sağlamak için herkesle paylaştı. Amaç Irak işgalini meşrulaştırmaktı. Irak’a saldırmak için gerekli bahanelerden biri artık bulunmuştu. ABD ve diğer koalisyon güçleri artık Irak’ı işgal edebilirdi.

SADDAM SONRASI DÖNEM

Saddam Hüseyin’in 2003’te devrilmesinin ardından geçici koalisyon yönetimi işgal kuvvetleri tarafından ülkenin yeniden bağımsızlığını kazanacağı döneme kadar yönetimde bulunması için kuruldu. Geçici Koalisyon Yönetimi eski Iraklı politikacıların da içinde bulunduğu bir yönetim kurulu oluşturdu. İşgale Iraklı bir yüz kazandırmak isteniyordu. 25 Iraklıdan oluşan bu geçici örgüte hizmet edenlerden biri de İyad Allavi’ydi. Savunma Bakanı pozisyonuna getirildi. Tabi bu görev işgal halindeki bir Irak’ta fazlasıyla sınırlandırılmış bir görevdi, sembolikti. Ekim 2003’te bir başka sembolik sayılabilecek göreve getirildi Allavi: Geçici hükümetin geçici başbakanlığı…

2004’ün Nisan ayında Felluce’nin Amerikan güçleri tarafından bombalandığı haberleri kendi kurduğu Irak Ulusal Mutabakatı’nın yayın organında yayımlanınca Irak Yönetim Konseyi Güvenlik Komitesi başkanlığından istifa etti. 2004’ün sonuna gelindiğinde Almanya’da El-Kaide’nin düzenleyeceği suikasttan son anda kurtuldu.

IRAK GİZLİ SERVİSİ KURULUYOR

2003’te CIA’nın ileri gelenleriyle ile buluşmak için Nuri Badran ile birlikte ABD Langley’e uçtu. Burada Irak’ta yerel bir gizli servisin nasıl kurulacağı üzerine tartışmalar yapıldı. Bardan da tıpkı Allavi gibi eski bir Baasçıydı ve Saddam Hüseyin yönetimine 1990 yılına dek büyükelçi olarak hizmet etmişti. ABD’deki görüşmeler sonuç verdi. 2004’ün Mart ayında Irak Ulusal İstihbarat Servisi kuruldu ve başına yine eski bir Baasçı olan Muhammed el Şehvani getirildi. Allavi elini güçlendiriyordu.

Bir sonraki milletvekili seçimleri için birçok grup arasında barış tesis etmeye çalıştı. Sünni ve Şii gruplar ve hatta Irak Komünist Partisi’nden bile siyasetçileri Aralık 2005 seçimlerinde listesine aldı. Ancak kurnaz seçim kampanyası ve yüksek beklentilere rağmen beklenilen altında bir performans sergiledi. 13 aday seçimlere giden yolda suikasta uğradı. Ulusal mecliste sadece 25 sandalye kazanabildi. Nuri el Maliki’nin koalisyonunda yer almak istemedi.

BU SEFER HALKIN OYUYLA

Allavi aradan geçen beş yılın ardından başbakanlık koltuğuna oturmak için geniş bir koalisyon kurdu. Sünni-Şii ayrımının Irak siyasetini belirleyen temel eksenlerden biri olduğunu bilen Allavi bir Şii olarak partisinde Sünnilere de yer verdi. Saddam döneminin hâkimi Sünniler ile Saddam sonrasının hâkimi Şiileri buluşturması bile Irak seçmeni tarafından önemli bir mesaj olarak algılandı. Kısacası Allavi 2005’te tam olarak yapamadığını bu seçimlerde gerçekleştirdi ve seçmene mezhepler üstü mesaj verdi. Siyasetini laik prensipler üzerinden inşa etti. Lideri olduğu El Irakiye listesinin de en yetkili isimleri arasında iki Sünni’nin olması önemliydi.

Allavi kıran kırana geçen seçimleri kazandı. Şimdi hükümet programında dış siyasete ağırlık vereceklerini söylüyor. “Irak’ı Arap ve İslam âleminde hak ettiği konuma kavuşturacağız. Irak’ı ve Iraklıları dış tehlikelerden koruyabilecek bir ülke inşa etmek hedefimiz” diye konuşuyor. O da tüm Iraklı siyasetçilerin ümit ettiği gibi Irak'ın istikrarının bölge ülkelerinin de istikrarı olduğunu söylüyor. Ancak istikrar hedefi Irak için ne kadar değişmez bir hedef ise bir o kadar da zorlu. Kanlı başlayan seçimlerin, sonuçların açıklanmasına saatler kala başkent Bağdat’ın kuzeyindeki intihar saldırısı ile bitmesi ve 42 Iraklı sivilin hayatını yitirmesi bile bunun açık kanıtı. Allavi’nin başbakanlık koltuğuna oturacak olmasının ABD’nin ülkeden çekilme planlarını değiştirip değiştirmeyeceği mi? İşte onun cevabını öğrenmek için biraz daha zaman gerekecek.

İçinde İnsan Olan Ülke

2008-06-23T22:25:00.000+03:00

Öyle bir ülke düşünün ki yalanlar üzerine bina inşa etmeyen... Demokratik, laik, sosyal hukuk devleti olduğunu kağıt üzerinde bırakmayacak kadar “normal” bir ülke. Ve sunduğu özgürlüğün sınırlarının herkes için eşit görünebildiği, en azından. Topraklarından faydalanabileceğiniz bir ülke, yaşamaya yetecek kadar. Soluduğunuz havayı sevebileceğiniz bir hissiyat bırakacak gönlünüze... Yolları kesilmeyecek...

Hemen hepsi birbirinden farklı görünen benzer aidiyetlere sahip insanlarının birbirinden nefret etmediği... Bir ülke...

Kuşkusuz, hayal gücünüz hayli geniş olmalı eğer yaşadığınız ülkenin adı Türkiye ise! Siyasetçisinin rant peşinde olmadığı... Yani iki de bir dışarıdan icazet alıp başkentinde aslanlığa soyunmadığı bir ülke... İşçilerin sadece ve sadece alınması gereken çalışma önlemleri alınmadığı için hayatını yitirmediği... Ve bu durumun normalleşmediği bir ülke.
Suyunun temiz olduğu ve doğasının her yaz ayı başlangıcında yangın sezonunu selamlamadığı bir ülke.

O şanlı tarihi (!) ile övünmeye devam edecekse eğer tarihten geriye kalan neyi varsa korumaya en az övündüğü ölçüde önem verebilecek bir ülke hani! Yapılarının yıkılmadığı, mimarisinin metamorfoza uğramadığı... Ana diye bellediği (!) kadınlarını cinsel bir meta olmaktan çıkartıp toplumsal hayatın içine çok daha sağlam sokabilen bir ülke. Kendini tesadüfler rüzgarına bırakmayı asla yeğlemeyecek bir ülkedir bahsettiğim. Cebinde planları olan, zeki ve yurtsever uygulayıcıları da içinde barındıran...

Askerinin devamlı görüş bildirme kaygısında olmak yerine sadece güvenliği düşünmekle yetindiği, sağlık sisteminin ise iflasa uğramadığı bir memlekettir hayal ettiğim. Yani devletin hastanesinde elinde serum şişeleri ile dolaşmak zorunda bırakılmayan insanlardan arındırılmış bir ülke...

Ya da garip bir bez parçasının özgürlüğü ne sindirdiği, ne de sınırlandırdığı...

Bir ülke...

Devam edeyim mi?

Ulusal galeyanlara gelip gökyüzünü şarjörlerle süslemek yerine, yeri geldiğinde ulusal birlikteliğin hatırlandığı ve mutluluk ritüellerinin yeryüzünde halaylar çekilerek kutlandığı bir memlekettir hayal ettiğim. Abartıya pabuç bırakmayan...

İnsanlarının çalışmaktan zevk aldığı ve işsizliğin normalizasyonunun kırıldığı bir ülke. Ve yine o aynı insanların hayatın tadını çıkarmayı hak ettiği bir ülke... Eleştirmenin insanın doğası gereği olduğunun kavrandığı ve emniyetin, kolluk kuvvetlerinin korku verici bir ucube olmaktan derhal çıktığı bir ülke. Katillerin fink atmadığı yani... Katiller içeriği girdiğinde ise katil yetiştiricilerin yeni piyonlarını sürmeye hazırlanamayacağı hayatın satranç tahtasına...

Biraz da evrenseli yakalamak için üniversiteyi görmenin ve yaşamanın şart olduğunun anlaşılacağı, eğitim sistemindeki yurtsal ve bölgesel aksaklıkların giderilebileceği bir ülke. Yasakların çoğul olduğunun kavrandığı ve özgürlüğün içinde faşizm barındırmadığı sürece geniş, çok geniş bir yelpazeyi temsil ettiğinin anlaşıldığı bir ülke.

Herkesin bir arada yaşayabildiği...

Ve üretebildiği...

İSTANBUL’UN YENİ ÇOCUĞU

2008-06-08T20:20:00.001+03:00

Bizantium, Nova, Stamboul, Konstantiniyye, Çargrad, Eskomboli, el-Mahsura, Dersaadet, Poli, İstanbul... Adı çağdan çağa, kültürden kültüre değişebilir elbette. Ama hissettirdikleri değişmemekte ısrarcı... Büyünün, mistizmin, hayalin, hayal kırıklıklarının, müziğin, resmin, mimarinin, yazının, yani tarihin, asırlara başkaldıran milyonlarca hayat kırıntısının, vazgeçişin, tutkuyla sahiplenişin, aldanışın, aldatılışın ve gerçek yalanlar ile yalan gerçeklerin mekânıdır burası... İstanbul! 20 milyonu bulan nüfusuyla dünyanın en kalabalık şehirlerinden... Yaşamanın zor olduğu kadar keyifle de sürdürülebileceğinin aykırı ve nadir örneklerinden biri olsa gerek.

1985’te dönemin Yunanistan Kültür Bakanı Melina Mercouri Avrupa Kültür Başkenti önerisini ortaya attığında İstanbul kendini İstanbul yapan değerleri yine barındırıyordu içinde. Ama muhafazakâr zihniyet kelime kökenini unutuverip bir türlü muhafaza edemiyordu İstanbul’u sanki... Çirkin mi çirkin yapılar gökyüzüne doğru yükselmeye başlıyor, şehrin havası kirleniyor, tarihin kan şekeri düşüyordu bilincini yitirmekle yitirmemek arasında gidip gelirken. O yıllarda radyonuzun düğmesine bastığınızda bile en fazla “Burası İstanbul Polis Radyosu” anonsuyla muhatap olurdunuz. Müziğin de pek tadı yoktu anlayacağınız... Ama zaman birçok şeyi değiştiriyor. Bu koca şehrin ardında bıraktıkları tartışmalı olsa bile umut verici gelişmeler de oluyor.

İstanbul’un 2010’da Avrupa Kültür Başkentleri’nden biri haline gelecek oluşu gibi... Evet, İstanbul hazırlanıyor. Şehrin damarlarına kam pompalayan İstiklal Caddesi’nin mekanları da... O mekânlardan birisi : “Atlas Axis” Yön kavramımın bozukluğu sayesinde tesadüfen bulduğum Atlas Axis’i elimde tuttuğum broşürüne göre hemen tarif edeyim. İstiklal Caddesini dümdüz yürüyüp Yeşilçam Sokağı’nın tam karşısındaki Ayhan Işık’tan içeri girin. Birkaç adımınızı daha eskittikten sonra karşınızda Deniz Apartmanını göreceksiniz. Derhal içeri saldırıp asansörle teras katına çıkın! Eminim adı bile çoğunuza pek de tanıdık gelmeyen Atlas Axis’in ayaklarınız altına sereceği İstanbul manzarasını tutkuyla sahipleneceksiniz. Asla aldatılmış gibi hissetmeden!

Aslında Atlas Axis bildiğiniz yerlerden değil. Şüphe yok ki; burada da içkinizi yudumlayabilir, müziğin ritmine tutunabilir veya mükemmel köfte ile makarnalarının tadına bakabilirsiniz. Ancak burayı kalıplara sıkıştırmanın yanlış olduğunu biraz zaman geçirdikten sonra hemen anlayıvereceksiniz. Öyle ki; aralarında mimar, yönetmen, fotoğrafçı, gazeteci, mücevher tasarımcısı gibi birbirinden farklı disiplinlerden çıkma onlarca kişiyi bir araya getiren Atlas Axis kafasını yaratıyla bozmuş insanları bekliyor! Sadece müşterileri değil yani... Mazisi sadece iki aya dayansa da, şimdiden 2010’a hazırlıyor kendini. Daha önce eşi benzeri görülmemiş büyüklükte bir şehir gösterisi yapmayı planlıyor Atlas çocukları... Bütün İstanbul’u içine alacak o gösteride müzik, dans ve ışık kol kola verecek. İstanbul’un arka fon olarak kullanılacağı gösteri aynı zamanda bu topraklardan çıkma bilge insanların erdem ve hakikat dolu mesajlarını da taşıyacak gökyüzüne...

Yani zaten bir dünya kenti olan İstanbul için şimdiden bir kaç yaratıcı gencin mükemmel bir tanıtım kampanyasına giriştiklerini söylemek mümkün. “Ha, 2010’a daha çok var, ben asıl bu yaz ne halt edeceğim İstanbul’da?” diye kara kara düşünüyorsanız onun için de cevapları hazır. İstanbul ile iç içe yaşayanlar bilir. Haziran geldiğinde İstanbul’un bir çok mekanı içine doğduğu kenti geçici süreliğine terk edip kış uykusuna çekilir. Ama Atlas Axis harekete geçen az sayıdaki yerden biri. Bu aydan itibaren canlı müzik başlıyor. Rumble Fish, Jehan Barbur, Freedom Blues Band, Native Project, Denolog, Sattas ile adı şimdilik sır gibi saklanan iki ünlü grup... Ve her ayın 11’i geldiğinde müzik platformu sahneyi gelecekteki sahiplerine, adı sanı duyulmamış genç yeteneklere bırakacak. Kısacası Atlas Axis farkını kısa sürede göstereceğe benziyor. Herşeyden önce İstanbul’u kullanmıyor, onu seviyor! Hem şehirden kaçmak hem de onu bulup hissetmek isteyenler için boş vaatlerde bulunmuyor! Gerçekleştiriyor...

2010’un Avrupa başkenti yaşlı ama dinamik... Ve yine bu toprakların sınırları içinde genç ama olgun bir sanat mabedi muhteris adımlarla yol alıyor. Bir taraftan da proje sahibi, üretici beyinleri beklerken...

Ayrıntılı bilgi için : http://atlasaxis.com/

ÇARŞI FESHEDİLEMEZ!

2008-05-30T18:22:00.000+03:00

Son günlerde sanki bir dükkan kapatılmışçasına konuşuyorlar sağda solda. “Çarşı feshedildi!” diyorlar. Internet sitelerinin sayfalarına, kimi gazetelerin sütunlarına “Çarşı bu sefer de Beşiktaş’a karşı!” gibi başlıklar atmak esprili gibi gelebilir bazılarına. Ama yanılıyorlar.

Çünkü...

Çarşı; Köyiçi’nde soluduğunuz havadır Armağan Abi’ye selam verirken. Çocukluğunuzun Beşiktaş’ında, elektrik trafolarını maç kalesi belleyip çektiğiniz tehlikeli şutlar ve kestiğiniz hayati toplardır! Define Büfenin şahane tava hamburgerini mideye indirirken Kunt Efendi ile yaptığınız eksantrik sohbetlerdir. Kazan’da bir araya gelen onlarca deli yüreğin toplu ritüelidir. Ve Uğur Mumcu anıtının yanında birkaç dakikalık demlenişinizdir. Sıcacık bir çay ve dost sohbeti eşliğinde...

Ya da Balıkçılar Pazarı’nın hemen arkasında kaçamakça içtiğiniz birkaç duble rakıdır. Mezesi Beşiktaşlı dostlardır.

Çarşı; İstanbul’un ilk açık hava pasajıdır biraz da. Yazın serinlersiniz. Kış gelince ise komşu Sinanpaşa’ya sığınırsınız. Çarşı dediğiniz Soydan’dan içtiğiniz turşu suyunun gözlerinizi yaşartmasıdır. Paranız yoksa cebinizde, bir dahaki sefere verirsiniz. Ne de olsa Beşiktaşlısınızdır... Abbasağa Parkı’ndaki minyatür kale maçlar, içtiğiniz şaraplar, bahar konserleri, maç sonu kutlamaları ve ilk sevgililer getirir siyah ile beyazı yan yana. Tutku sosu boldur yani! O sokaklarda yürürken birçok şey yaparsınız. Bir taraftan da Beşiktaşlılığı yaşarsınız. Sabit Pazar’a çıkmış siyah-beyaz formalı yaşı 50’yi geçkin teyzeleri görebilirsiniz mesela. O iki renk sizi hiç tanımadığınız biriyle sarmaş dolaş edecek kadar erdemlidir.

Paşa Konağı’nda kurulan Beşiktaş’ın zaman içinde halk takımına dönüşmesi elbette tesadüf olamaz. Neden Türkiye’nin dört bir yanına yayılabilmiş ilk semt takımıdır Beşiktaş? Çünkü bize ruhunu veren sokaklarımız, anılarımız, tatlarımız, insanlarımız var! Ama iyi, ama kötü, ama tuhaf. Ve her şeyden önemlisi ikirciksiz, çıkarsız... Tribünlerin sesinin bu denli yüksek ve bu denli isyankar çıkışının sebebi de bu ruh. Değil mi? Epey uzunca bir zamandan beri...
Çarşı bir dernek değil yani. Tribündeki Çarşı, koca bir mekanın ruhunun Dolmabahçe’deki o dünyanın en güzel manzaralı stadyumunda bir araya gelişi aslında. Ve tüzüğü yok, kavgası var. Logosunun içine sıkıştırdığı Anarşizmin “A”sı bunu gerektiriyor. O direnişçi ruhun içinde olabildiğine bir arada olmak da var, hoşgörünün Tanrısallığı da. Çarşıyı 1 Mayıs alanlarında da görmek mümkün, tribünlerden sarkıtılan “Çarşı Ramazan Bayramınızı kutlar” ifadesi ile de. Ya da kendine bazen Che’yi, bazen ise Mustafa Kemal’i silah edinmiş olarak... Nükleersiz bir Türkiye’yi savunarak... Bunların hepsi sokaktan geliyor. Semtin ruhundan. Çocuklarından, gençlerinden, dünün fırlamaları, bugünün yorgun ruhlu savaşçılarından... Ama bir gelenekten... Bireyci bir dünyayı iplemeyen Beşiktaş’tan! Sevmesini, aşık olmasını, kavga etmesini ve vefa göstermesini bilen herkesin adresi olan Beşiktaş’tan!

Adı kadar yiğit ve benden çok daha Beşiktaşlı bir arkadaşım şöyle diyordu bir sözde fesihin ardından : “Asi Ruh Belgeseli; Beşiktaş’a gönül vermişleri anlatmaktadır. Anarşizmi, futbolu, semti, tutkuyu, deplasmanı, kavgayı, dayanışmayı, duyarlılığı ortaya koymaktadır. Fakat galasına sadece davetliler alınmaktadır. Peki bu nasıl bir çelişkidir ? Oysa ki olması gereken; Abbasağa Parkı’nda ya da Maçka Parkı’nda İnönü’ye nazaran gerçekleştirilen halka açık bir gösterim değil midir ? (...) Ailelerimizden devraldığımız, komşularımızdan dinlediğimiz koskoca bir geleneğin üç beş kişi tarafından bir basın açıklaması ile son bulamayacağını hepimiz iyi biliyoruz.”

Biliyoruz! Çarşı feshedilemez dostlar! Çünkü tüm Türkiye’yi kapsayabilen bir semt takımının, Beşiktaş’ın havasıdır Çarşı. Beşiktaş ile var olan ve bir parça da var eden… Hepimiz ölümlüyüz! Beşiktaş ile Çarşı ise değerlerimizi başımıza yıkmadıkları sürece ölümsüz…

Evet, romantizm de bazen gerçekleri barındırır...

BURASI TUZLA, BURADAN ÇIKIŞ YOK!

2008-05-23T17:57:00.001+03:00

Tek amaçları karınlarını doyurmak, ailelerine ekmek götürmekti. Küçük hayalleri olan kuvvetli adamlardı onlar. Direndikleri hayatın ta kendisiydi. Urfa’daki, Antep’teki, Diyarbakır’daki evlerine para yollamaları gerekti. Uzun yolları teperek geldiler İstanbul’a. Ve ölümün yeni adı haline gelen Tuzla tersanelerinin yolunu gözlemeye başladılar.

Tüm risklerin karşılığı en fazla 30 YTL idi.

Geçenlerde tv8’de İsmail Erben imzalı bir Tuzla haberi izliyordum. Haberde işçilerden biri “Köle Pazarı değil burası!” diye ‘sessizce’ bağırıyordu. Bu ses, acı gerçeği bir kez daha hatırlattı bana. O amele pazarındaki yanık yüzlü adamlar gerçekten de havadaki ölüm kokusunu çekiyorlardı genizlerine. Bile bile. Elleri mahkum olmamalıydı. Ama mahkumdu!

Modern çağın gerekleri bileklerine zincir, vücutlarına pranga geçirmiyordu belki.

Ama belli ki daha fazlasını yapıyordu.

Son 10 yılda 61 işçi iş kazalarının kurbanı oldu. Gelen haberlere göre ölenlerin 60’ı taşeron işçi. Yani işe muhtaç olanlar. Sadece bu yılın ilk beş ayında 11 kişi öldü. Önce Evrensel başladı sonra Birgün devam etti. Radikal de yüklendikçe yüklendi. Ve birden tüm Türkiye basınının en önemli konusu belki de uzun yılların ardından ilk kez “insan hayatı” oldu. İnsanlar patır patır ölürken...

5 yılda iş yoğunluğu bakımından 4 kat büyüyen, işçi sayısının ise 5 binden 28 bine yükseldiği Tuzla’da çalışma şartları bir türlü değişmedi. Evet, tersane işçiliği en tehlikeli iş kolları arasında ve uzmanlık gerektiriyor. Ve evet, Türkiye iş güvenliği kavramıyla adeta dalga geçiyor. Avrupa iş güvenliği eğitiminden geçirilmeyen işçilerin tersaneye girişini bile yasaklarken bu güzelim topraklarda “İşsizlik bizim için daha büyük ölüm!” sesleri yükseliyor. İşçiler hayatını yitirirken tersane patronları acaba hangi paranın hesabını yapıyor?

LİMTER-İŞ Başkanı Cem Dinç’in “96 arkadaşımızın ölümüne sebebiyet veren ve bir de bu ölümlerde bizleri suçlu-cahil gösteren tersane patronlarının yakasına yapışmamaya ne kadar devam edeceksiniz?" diye soruşundan birkaç gün sonra ihtiyatlı ve hayli gecikmiş bir adım atıldı aslında.

İlk ceza kesilen yer Selah Tersanesi oldu. Fakat tersane süresiz kapatılınca bu sefer de tersane çalışanları kapıda kaldı. İşlerinden oldukları için üzülüyorlardı. Ve ne yazık ki birçoğu için ölüm sıradandan bile daha sıradandı. Kimi “Olacak o kadar!” diyor, kimi “İş güvenliği yok ki” deyip susuyordu. Selah Tersanesi yönetimi şimdi eksikliklerin tamamlandığını iddia edip kararın kaldırılması için Valiliğe başvuru hazırlıklarına başladı. (Belki bu yazının yayımlanma süresi bitene kadar tersane yeniden açılacak.) Büyük bir ikilemin içine sıkışıp kalmış olan Tuzla ise bir yanda ölüm tehlikesini, diğer yanda da ekmek derdini düşünüyor.

Tuzla Köprüsünün girişindeki amele pazarında seve seve çalışmak zorunda olan işçilerden biri haykırıyor :

“Bir insan pazarıdır burası!”

William Wilberforce adındaki cesur bir İngiliz, Britanya İmparatorluğunun deniz aşırı topraklarında köleliğin engellenmesi için 20 yılını verdi. En seçkinlere ve en muhafazakarlara bile köleliğin ne olduğunu bıkmadan, usanmadan anlattı. O yıllarda vatan hainliği ile suçlandı. Halka inanıyor oluşu hor görüldü. Ama o topraklarda kölelik Wilberforce’un çabalarıyla 1833’de kaldırıldı. Yıl 2008. Birileri ortaya çıkıp insanlara modern köleliğin ne olduğunu anlatmalı. Ve hayal gibi gelse de onu yeryüzünden kaldırmalı. Eğer, demokrasi ile yönetiliyorsak karar vericilerden korkmamalı. Çünkü onlara gücü bahşedenler arasında küçük hayalli ama kuvvetli adamlar da var. Sanıldığından daha da fazla...

MEDYA, ÖZGÜRLÜK, FALAN FİLAN

2008-05-16T13:54:00.003+03:00

İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi’nin 18. Maddesi herkesin ifade özgürlüğü hakkına sahip olduğundan söz ediyor. 19. madde ise “Her ferdin fikir ve fikirlerini açıklamak hürriyetine hakkı vardır.” diye buyuruyor. Medya bu yüzyıl içinde hala önemli bir yere sahipse; ifade özgürlüğünü ya da fikirlerin çeşitliliğini ne derecede yansıttığı üzerine de düşünülmesi gerekiyor değil mi? Örneğin medyaya yansıyan bilgilerin siyasi karar alma sürecinde ne ölçüde etkili olup olmadığı tam bir muamma. Medya gerçekten de liberal teoride öne sürüldüğü gibi yasama, yürütme ve yargının ardından ya da önünden ve/yahut arasından gelen bir 4. Kuvvet olarak addedilebilir mi?

-Yeni bir cinsel uyarıcı mı 4. Kuvvet?

Kuşkusuz bir insanın kendini ifade etme özgürlüğünü kısıtlamak o insanın bireysel özgürlüğünü de kısıtlamak anlamına geliyor. Aynı şekilde insanların bilgilenme hakları da var. Bu da yerine getirilmediği sürece demokratik bir toplumdan söz edilmesi pek mümkün değil! Ve işte, bilgilendirmeyi sağlayanlar da başta medya organları... Dolayısıyla medya gündelik olaylardan tutun da, en önemli siyasi gelişmelere, yolsuzluk haberlerine, ekonomik tabloya, insan yaşamına, etnik olaylara, savaşlara, dış dünyada yaşanan yenilik ve geriliklere, ülke hudutları dâhilinde yaşanan fasit daire halini almış sorunlara, sivil toplum örgütleri ve siyasi partilere, protestolara, azınlıklara, faili meçhul cinayetlere ve elbette ki karamsar tablo dışındaki tüm olumlu gelişmelere de yer vermeli. Bunlar üzerine aydınlatıcı, doyurucu, doğru, sorgulayıcı, kimi zaman eleştirel ama her zaman tarafsız olma gayreti içinde bulunan haberler vermeli. Bu gazeteciliğin sorumluluğu gereğidir.

-Ne diyoosun? Hadi canım ordan!

Gazeteciler her daim olayların haber yapılabilme açısından ve daha çok ilgi uyandırması bakımından olumsuzluk ararlar. Kısacası gazeteciliğin en kuvvetli taraflarından birinin “eleştirmek” olduğunu söylemek yanlış olmaz. Ama nasıl eleştirmek? Eleştirinin boyutu dâhilinde nasıl bir bakış açısı? L. Doğan Tılıç’ın “Utanıyorum ama Gazeteciyim, Türkiye ve Yunanistan’da gazetecilik” kitabında sol eğilimli bir gazeteci bu konu hakkında şunları söylüyor : “Bir ülkede sürekli Başbakan aleyhine yazı yazıyorlarmış. Başbakan’ın danışmanları günlerce düşünmüşler; ne yapsak da başbakan hakkında olumlu bir şey yapmalarını sağlasak diye. Sonra, “Başbakan hiç kimsenin yapamayacağı bir şey yaparsa, basın eleştiremez” demişler. Başbakan bir mucize gerçekleştirecek ve sorun çözülecekmiş. Bütün gazetecileri davet etmişler. Gazetecilerin önünde, Başbakan denizin üzerinde yürümüş. Ertesi gün gazetelerde şu manşet varmış: Başbakan yüzme bilmiyor. İşte Türkiye’de bizim yaptığımız gazetecilik bu.”

-Az değil şu pis gazeteciler hani...

Nelerin okuyuculara ulaştırılıp ulaştırmayacağı daha çok kritik zamanlarda sorgulanıyor. Kritik zamanlardan biri de savaşların yaşandığı dönemler. Savaş alanları ise doğası itibariyle gazeteci özgürlüklerinin en fazla kısıtlandığı mekânlar. Kimi zaman ulusal çıkarlar, kimi zaman gazetecilik etik ilkeleri açısından çakışmaların en fazla yaşandığı yerler savaş alanları. Ve burada halkın neyi bilip bilmemesi gerektiği üzerine yapılan tartışmalar hiçbir zaman mutlak bir doğruya oturtulamayacak gibi görünüyor. Ancak ulusal ve uluslarası basın örgütlerinin bazı noktalarda fikir birliğine varıp, alınan kararları içselleştirebilecekleri bir noktaya taşımaları gerekiyor. Ve daha sonra da içselleştirmeleri için azami gayret göstermeleri…

-Kısa cümle kur, kısa yazı yaz! Böyle prim falan yapamazsın be salak!

Hükümet ile medyanın dostane bir ilişki içinde olmaktan ziyade daha farklı ve “olması gereken” bir konuma taşınması gerekiyor. Bu da kuşkusuz gazetecilerin bir nevi sorgulayıcı görevi üstlenmelerinden geçiyor. Eğer gazeteciler hitap ettikleri halka doğru bilgi ulaştırmak istiyorlarsa ilkin hitap ettikleri kitlelerin savunuculuğunu hatta avukatlığını gazetecilik perspektifi içinde uygulamaları gerek!

-Perspektifini yiyeyim senin!

Gazeteci patronlardan, iş adamı gazete patronlarına uzanan süreç içinde kaçınılmaz olarak gazetelerin birçoğu çalışanları üzerinde doğası itibariyle bir baskı unsuru oluşturmuş ve gerek halk, gerekse medya çalışanları bu gerçeği kabullene gelmişler. Ve limitlerimizin ne olduğunu kurgularken bazı gerçeklerin de ayırtında olup ona göre hareket etmemiz gerekli. Biz gazeteciler olarak-tan ve hiç durmadan.

-Aferin lan! Durmak yok, yola devam...

İSİMSİZ KADINLAR DİYARI

2008-05-10T15:16:00.000+03:00

Ve kadınlar
bizim kadınlarımız:
korkunç ve mübarek elleri
ince, küçük çeneleri, kocaman gözleriyle
anamız, avradımız, yârimiz
ve sanki hiç yaşanmamış gibi ölen…

Nazım Hikmet

Mevlana, “Cahillerdir kadından üstün olduklarını sananlar” dese bile asırlar önce; bu toprakların ağırladığı cahillerin sayısı sürekli artıyor. Türkiye’de tüm kadınların %25’i fiziki şiddete maruz kalıyor. Şiddete uğrayanların %75’i eşleri tarafından dövülüyor. Tecavüzle karşı karşıya kalanların %50’si 18 yaşın altında! Her 4 kız çocuğundan biri cinsel istismarın iğrenç kucağında! Kadınlar medyada bir hayli geniş yer buluyor. Ancak onları haber değeri haline getiren yaptıkları, hayata kattıkları ve özellikle de yaşamlarının bir çırpıda erozyona uğrayışı değil. Göğüs, dudak ve popo triosunun daha ilgi çekici olduğunu siz de görebiliyorsunuzdur kuşkusuz.

Doğumdan ölüme, hem savaş hem barış zamanında birçok kadın hedef tahtasının tam da ortasına çöreklenivermiş aslında. Ve ayrımcılığı da beraberinde getiren şiddet, aile ile toplumu kapsamıyor sadece. Devlet de bu işin içinde! Nisan ayı içinde dünyadaki tüm Pippalar’ı anarken memleketimin şansız, şöhretsiz tüm isimsiz kurbanlarını da hatırlamaktı amacım aslında. Sapıklar dünyanın her yerinde var. Ama devlet politikaları kadınını hor görmeye devam ettiği sürece o süreç bir türlü bitmek bilmiyor. Geçenlerde “Kadına Yönelik Şiddetle Mücadele” diye artık adı dahi klişeleşmiş bir toplantı düzenlendi Gaziantep’te. AKP Kadın Kolları Başkanı Fatma Şahin toplantıda kadına yönelik şiddetin günah olduğunu söylüyor ve Allah ile Hz. Muhammed’in kadına şiddeti yasakladığına ilişkin hutbelerin ülke çapındaki tüm camilerde okunmasını sağladıklarından bahsediyordu.

Hatırlar mısınız bilmem ama bir yıl kadar önce kocası tarafından boğazı kesilerek öldürülen Afyonlu Ümmü’nün tek günahı çok sık banyo yapmasıydı. Henüz 18’ine yeni basmış olan Esra’yı ise erkek kardeşi arkadaşıyla telefonda çene çalıyor diye öldürüvermişti! Belki de ne idüğü belirsiz o herife “Seni seviyorum!” deme gafletinde de bulunmuştu küçük Esra! 2008 Mayıs’ında da ajanslara düşen haberler çok farklı değil. Toplumun yakından tanıdığını sandığı, bol hutbe dinlemiş ve torunu yaşındaki bir kıza tecavüz ettiği iddiasıyla yargılanan bir İslamcı yazar “Gazozuma ilaç atıldı, olanları hatırlamıyorum” diyerek Nuri Alço’nun canlandırdığı karakterleri bile kıskandırabiliyor. Kıskandırırken bir taraftan da iğrendiriyordur muhakkak. Şiddet sarmalı sadece Doğu’yu kuşatmıyor. Balıkesir’de birkaç gün önce 69 yaşındaki bir
erkek, imam nikâhlı karısının 17 yaşındaki kızına saldırıp ırzına geçme hakkını kendinde görebildi mesela! Anne ile sapık adam tutuklandı. Peki ya zavallı H.Ö. ablasına teslim edildiğinde kendini ne denli güvende hissediyordu acaba? Evet, tehlike tıpkı bir ahtapotun kolları gibi birçok yanından sıkı sıkı kavramış Türkiye’nin kadınlarını. Zonguldak’ın Kozlu beldesinde yaşayanların sabah vakti işe gitmek için yola çıktıklarında karşılaştığı manzarayı Allah aşkına kaçımız biliyoruz? Ve ağzı burnu kan içinde yarı baygın halde sokağın ortasına yığılmış Sevgi’nin üstüne üstlük bir de 5 aylık hamile oluşunu? Sevgi, bir tartışma sonrası annesinin evine gitmek istemişti sadece.

“Baba adayı”nın tekmeleri geçit vermemişti ona. Doktorlar bebeğe bir zarar gelmediğini söyledi. Ancak kim yıllar sonra o bebeğin başına hiçbir zarar gelmeyeceğinin garantisini verebilirdi? Ya da 16’sındaki Bismilli Dilek’in babasının tüfeğini ateşleyip intihar etmesini hatırlasın balık hafızalarımız… Tıpkı 4 yıl önce ağabeyinin yaptığı gibi. Sahi neyin derdindeydi Dilek?

Elbette, uygar ülkelerde kadınlar için hutbe okutmak dışında yapılacak çok daha önemli işler var. Şiddetin, töre cinayetlerinin, cinsel istismarın bir hayli yaygın olduğu bir memlekette kadın sorunlarının irdelenmesi o kadar da imkânsız olmamalı. TCK’de kadına yönelik şiddet konusunda Avrupa’ya bile örnek olabilecek düzenlemeler olduğu söyleniyor. Ancak bu düzenlemeler her zaman olduğu gibi kâğıt üstünde kalıyor. Kadın hakları ve ayrımcılıkla ilgili birçok uluslararası sözleşmenin Türkiye tarafından imzalanması ve bir an evvel iç hukuk normu haline getirilmesi artık elzem. Sadece kadınlara seçme ve seçilme hakkını ilk veren ülke olmakla övünmek yeterli kalmayabilir değil mi?

Cem Karaca’nın o biçim güzel şarkısında dediği gibi “tüm yokluğu ekmeğe katık edip, sevgiyi açlığa bu biçim ekleyebilecek” kadınların diyarı olabiliyorsa buralar…

Hala bir şeyleri düzeltmek için küçücük de olsa umut var demektir.

Unutmayın; kadınlar başlangıcıydı her şeyin…

Anneler gününüz kutlu olsun, tüm isimsiz kadınlar!

ORANTILI BİR MAYIS

2008-05-03T15:41:00.001+03:00

Bir bayram, bir ülkenin demokrasisiyle imtihanı olabilir mi?

Eğer yaşadığız ülke Türkiye ise oluyor.

-Beşiktaş maç kazandı, Taksim’e!

-Galatasaray tur atladı, Taksim’e!

-Fenerbahçe Galatasaray’ı yendi, Taksim’e!

-Bosna-Hersek gecesini nerede yapsak? Elbette Taksim’de!

-Kosova bağımsızlığını ilan etti. Haydi, Taksim’e!

-Polis günüdür bugün! O halde Taksim’e!

-Tüm resmi bayramlar, Taksim’de…

-Anma programları? Şüpheniz olmasın, Taksim’de!

-Kerkük için Türkmen yürüyüşü, Taksim’de!

-Dünya (coplu) Emekçi Kadınlar Günü! Taksim’de!

-Cepheye asker uğurlamaca, yine Taksim’de…

Peki ya 1 Mayıs İşçi Bayramı?

İşte Türkiye son 10 gününü bu tartışmayla geçirdi. Sendikalar direttikçe, hükümet daha da delirdi. Ve bilindik bir ses yükseldi yukarılardan, korkutucu tınısıyla : “Yassah, kardeşim yassah!” Türkiye’de tüm iktidarların insanlarından korkmasından sebepli işçiler 1978’den bu yana Taksim’e çıkamıyor. İnsanlar yasaklanıyor. Dile kolay, tam 30 yıl!

Hatırlayın! Nisan ayının son günlerinde Devletin Valisi “Taksim, kanunen belirlenen miting ve yürüyüş yapılacak alanlar arasında yer almıyor" diyor ve Taksim’e çıkamazsınız diye uyarıyordu. Üstüne üstlük orantılı güç kullanımının işaretini veriyordu. Yani; Taksim’de bulunulması halinde işçinin, emekçinin, öğrencinin, hükümet aleyhtarının ya da herhangi bir vatandaşın orantılı olarak coplanacağı, orantılı bir şekilde biber gazı yiyeceği, orantılı bir biçimde tazyikli suyla havaya yükselip atmosfere meydan okuyacağı ima ediliyordu! Kısacası Vali, sorumlusu olduğu kentin insanlarının hayatını tehdit ediyordu. Uslu uslu evlerimizde oturmamız halinde ise hiçbir sakınca yoktu.

Evet, 77’deki Kanlı 1 Mayıs’ta 36 insan öldürüldü Taksim’de. Kimini devletin panzeri ezdi, kimini elin kurşunları düşürdü yere. Kimisi ise sıkıştırıldığı Kazancı yokuşunda kaldı nefessiz. Ve 130’un üzerinde insan yaralandı. Geçenlerde o zamanın İstanbul Dev-Genç Başkanı, bugünün 78’liler Vakfı Girişimi Sözcüsü Celalettin Can ile konuşuyordum. 50 bin kişilik kortej ile 1 Mayıs 1977’nin en kalabalık grubuydu Dev-Genç. “Aradan 30 yıl geçtikten sonra bu yasak niye?” diye sorup ekliyordu gayet masumane bir şekilde Celalettin Can : “Biz 77’de öldürüldüğümüz için mi yasaklanıyoruz Taksim’den?”

Gerçekten de AKP’nin sahici bir demokrasi neferi olamayacağını ve samimi bir özgürlük bekçisi kesilemeyeceğini son 1 Mayıs’ı yaşayanlar açık bir şekilde anlama fırsatı yakaladı. Zira polisi sabahın köründe Türkiye’nin en büyük işçi sendikalarından DİSK’in Şişli’deki binasına saldırtan bir zihniyetin halkın karşısına çıkıp “Demokrasi!” diye kükrercesine bağırması inanın hiçbir anlam taşımıyor artık. Ve uzun vadede de taşıyacağa benzemiyor.

Tarlabaşı’nda bir taraftan sivil polislerin yolunu bulmak için çabalayan halkın yolunu kesip tartaklamasını izliyor, bir taraftan da Polonyalı bir gazeteci ile sohbet ediyordum 1 Mayıs günü. Gazeteci kadın “Şişli’de durum ne?” diye sordu. DİSK’in içine atılan göz yaşartıcı gaz bombalarından ve açıklamaya çekindiğim vesairelerden bahsettim. Utanarak. Şaşırıp, “Öyle mi?” diye kalakaldı. İstanbul bir açıkhava hapishanesini andırıyordu. Eminönü’nden Taksim’e kadar tüm yollar tutulmuş, her köşe başında polis kontrol noktaları oluşturulmuştu. Sanki bir sıkıyönetim manzarası... Taksim, egemen güçler tarafından savunuluyordu ve düşman da apaçık ortadaydı : “Halk!”

Fransa’da 1968 öğrenci olaylarının 40'ncı yıldönümünün de etkisiyle 1 Mayıs kutlamaları geçen yıllara göre daha coşkuluydu. Elysee Sarayı’nda gerçekleştirilen resmi kutlamada Cumhurbaşkanı Nicolas Sarkozy'ye İşçi Bayramı'nın Fransa'daki simgesi olan zambaklarla donatılmış bir gitar armağan edildi. Putin Rusya’sında hem Putin yandaşları hem de Putin karşıtları 1 Mayıs’ı olması gerektiği gibi kutladı. Sırbistan'ın başkenti Belgrad'da Devlet Başkanı Boris Tadiç protesto edildi. Komşu Bulgaristan’da hükümetin büyük ortağı "Seçimlere kadar kalan bir yıllık sürede çalışanların haklarını koruyup halkımızın yaşam standardını artırmak için çalışacağız" sözünü verdi. Yunanistan’da ise 1 Mayıs’a hükümetin özelleştirme harekâtı ve emeklilik reformuna karşı yapılan 24 saatlik grev damgasını vurdu.

Bayram sevinçtir, bayram neşedir ve bayram bir haktır kimi zamanlarda da. Türkiye’nin kursağında kalan tek şey ise engellenmiş sevinci olmadı kuşkusuz. Biber gazlarının normalizasyonunun yaşandığı, fikirlerin ifade hürriyetinin sınırlandığı, gösteri serbestiyesinin bir kez daha ortadan kaldırıldığı ve insanların kendi topraklarına hapsedildiği bir ülke burası.

Evet, iyi şeyler de oluyor Türkiye’de.

Ancak yaşanan bir günlük olumsuzluk bile o tüm iyi şeyleri bir anda unutturabiliyor.

Ne diyordu İstanbul Valisi Muammer Güler : “1 Mayıs genel hayatı olumsuz etkiler, kentin imajına zarar verir. İstanbul bir marka şehirdir.”

Kuşkusuz, markalar reklâmsız yapamaz. Reklâmın da iyisi ya da kötüsü olmaz. Bunu 1 Mayıs’ta bir kez daha anladım.

Gözlerimi yaşartanın gaz bombası mı yoksa memleketim mi olduğunu ise bir türlü anlamlandıramadım.

DÜNYADAKİ TÜM PIPPALAR'A...

2008-04-19T15:09:00.001+03:00

“Eğer bütün insanlar doğuştan özgürse, nasıl oluyor da bütün kadınlar köle doğuyor?” İngiliz feminist düşünür Mary Asteel bu soruyu sorduğunda dünyada ne Pippa Bacca vardı, ne ablası, ne annesi, ne de anneannesi… 1700’lerin ortalarıydı.

Asırlar sonra ise bir kadın, üzerinde beyaz gelinliği ve suratından eksik etmediği insani gülümseyişle yollara vuracaktı kendini. Yine; insanların kardeşliği adına... Belki de bir kadının masumiyetle bezenmiş gücünü göstermek adına. Mary Asteel’i tanır mıydı, ona ne kadar hak verirdi bilmek mümkün değil. Ama Pippa, kadınların dünya barışı için çok şey yapabileceğini anlatmak istiyordu.

Düşünsenize! Milano’dan Ortadoğu’ya uzanan upuzun bir yolculuk… Hem de otostopla! Pek çoğumuz için hayal bile etmesi imkânsız. Ve bu seyahat dünyanın hala yaşanılabilir bir yer olduğunu kanıtlamak için yapılıyor. İnsan ahlakı, insan bilinci, insanın gücü ve kendisi sorgulanıyor farkında olmaksızın. Ve bunu yaparken eğleniyor da Pippa, yeni insanlar tanıyor. Korkutucu sayılabilecek bir yolu ihtiyatlı ve kendini bilir adımlarla eskitiyor can dostu Silvia Moro ile beraber. Ve sanatın insanoğlu için de yapılabileceğini hatırlatırken hayatın ertelenmemesi gerektiğini gösteriyor.

-Du.

5 ülkeyi geçip Türkiye’ye varana kadar…

Topraklarında Mevlana’yı, Yunus Emre’yi, Pir Sultan’ı, Heracleitus’u, Farabi’yi, Dyojen’i Ksenophanes’i ve daha adını hatırlayamadığım onlarca düşünürü barındırmış bir ülkedir bahsettiğim. Dış politika doktrininin bile “Yurtta sulh, cihanda sulh!” olarak çizildiği bir memleket…

Zaman değişmeyen tek şeyin değişim olduğunu bazen de acı bir şekilde gösteriyor. Yüzyıllar önce medeniyetlerin buluşma noktası olarak addedilen bu topraklar berdellerin, kan davalarının, zorlama intiharların, töre cinayetlerinin, dayakların ve tecavüzlerin sayısının durmaksızın arttığı bir yer haline dönüşebiliyor. Türkiye, içinden Pippa’nın yolunu kesen bir sapık çıkarttığı için utanmamalı. Evet, Türkiye sever sorgu odalarını! Hastalıklı bir toplum yaratmaya başladığı için de kendini aynalarla dolu bir sorgu odasına bırakmalı.

Kadınına cinsel bir metaymışcasına bakan kuşaklar, başlamışsa eğer döllenmeye… Evet, artık sorgulamanın vakti gelmiş demektir. Sadece Türkiye değil elbette! Hangi memleket kendi kadınını hor görüyor ve onu sadece bir ‘nesil devam ettirme aracı’ olarak algılıyorsa kafasını hemen kaşımaya başlamalı.

Ne diyordu Pippa’nın kardeşi Antonietta Di Melona : "Kardeşim barış ve insanlık için çıktığı yolda öldürüldü, çok üzgün olsak ta herkesin acımızı paylaşmasıyla teselli bulduk.”

Kadın, erkek, barış, adalet…

Yeşiller içinde kaldırılırken daha 33’ündeki Pippa’nın cenazesi “Kızım ne işin vardı oralarda?” demek yerine onun yolunu devam ettirecek yeni kadınlar ve dürüst erkekler bulunmalı…

Hepimiz için!

İSTANBUL'DA BİR DİRENİŞÇİ

2008-01-18T22:15:00.000+02:00

“ABD BİR GÜN BU TOPRAKLARDAN ÇEKİP GİDECEK, AMA BİZ HEP KALACAĞIZ!”

Bu sözler Kazım Muhammed Faris’e ait. Irak’ın alışılagelmedik politik figürlerinden biri o.

Gerekse de gerekmese de biraz hafızamızı tazelemenin hiç bir sakıncası yok.

11 Eylül’de tüm dünya ABD’nin de vurulabileceğini anlayınca, Ortadoğu Bush sülalesi için önemli bir bölgeye dönüşüverdi bir kez daha. Önce Afganistan’a girildi. El-Kaide oradaydı, ama Usame Bin Ladin yoktu.

Vardı da, yoktu.

Mesela...

Ama ikiz kulelerin mutlaka bir karşılığı olmalıydı.

O karşılık; karışmaya müsait bir Irak’tı...

“Kitle imha silahları var!” denildi. Birleşmiş Milletler silah denetçileri haftalarca aradı. Bulamadılar. Dönemin ABD Dışişleri Bakanı Powell BM bulgularını, “BM’nin gözünden kaçmıştır” diye geçiştirdi. Ve Irak toprakları işgal edildi. Tarih, 20 Mart 2003’ü gösteriyordu. Ortadoğu bir kez daha ‘makus’ talihi ile yüzleşti farkındasızca. Zira koalisyon güçleri askeri saldırılara başlamıştı. Biz -normal şart insanları- ise ellerimizde uzaktan kumanda, popolarımız yatak ya da koltukta; vahşet dolu Irak filminin ikincisini izlemeye başlamışken Kazım Muhammed Faris yer altı direnişinin başındaki isimdi...

Faris’in alışılagelmedik politik bir figür olarak addedilmesinin kuşkusuz en önemli nedeni Irak Komünist Partisi üyesi olması, Sovyetler’de eğitim görmesi ve sadece bugünün değil dünün de muhalif ismi olması. İşgal ile birlikte partide görüş ayrılıkları başlayınca Faris kendine yeni bir kanat oluşturdu. Yeni bir kanat oluşturmanın bedeli yeni bir hayattı. Adı çok bilinmeyen ancak en sık aranan direnişçilerden biri olan Faris; birkaç yıldır Suriye’nin başkenti Şam’da sürgün hayatı sürüyor...

Geçtiğimiz günlerde İstanbul’da düzenlenen “Ortadoğu Barış Konferansı” için Türkiye’ye kadar gelmeyi göze alınca bu adamla tanışmak istedim.

Söze “ABD, Irak’a demokrasi getirdi mi?” gibi pis bir soruyla girince, Faris’in suratında çok manalı bir gülümseme belirdi : “ABD ve işgalci müttefik kuvvetleri Irak’a kan, ölüm ve işkenceden başka hiç bir şey getirmedi ki! Ya da Iraklılar için demokrasinin kan, ölüm ve gözyaşı anlamına geldiğini söylemem de mümkündür size. Irak’ın milli serveti, yer altı kaynakları, petrolü çalınıyor. Bush dahil olmak üzere herkes kitle imha silahlarının koca bir yalan olduğunun da bilincindeydi. Saddam dönemini övecek değilim ancak ve artık bu topraklarda hiç olmadığı kadar büyük bir yolsuzluk var, kandırmaca var. Durmaksızın öldürülen, sorgulamaya tabi tutulmaksızın hapse tıkılan ve tecavüz edilen insanların yaşadığı bir memlekette sizce demokrasiden söz edilebilir mi? Düşünsenize; Iraklı kadınlar Amerikan askerleri tarafından tecavüze uğramamak için gecelik yerine günlük kıyafetleri ile giriyorlar yataklarına. Bu ne biçim bir psikolojik travmadır? Bilemezsiniz.”

Faris, Irak’ı 1940’lı yılların Nazi Almanya’sına benzetiyor. Savaşın özellikle de ilk yıllarındaki Bağdat manzarasını hatırlıyorum ajanslardan servis edilme görüntüler yardımıyla. “Bağdat’ın o duruşu savaş sonrasındaki Nürnberg’ten ne eksik ne fazla” diyorum. Onayladığını belli edermişçesine başını sallıyor. Amerikan güçlerine karşı direnişini devam ettiren bu komünist adam camide namaz kılan masum Iraklıların katledilmesine ateş püskürüyor. Laf dönüp dolaşıp Ankara ile Kuzey Irak’ın ilişkilerine geliyor. Muhammed Faris’in saptamaları gayet açık,dolaylamasız : “Ankara ile Barzani arasındaki görüş farklılığının belki de tek sebebi PKK. Kuzey Irak’takiler işgal güçlerine uşaklık yapıyor. Amaçları Kürdistan’ı kurarak anavatandan kopmak.”

Peki Barzani’nin PKK ile ilişkisinin boyutu ne? “PKK’nın kamplarına göz yumuyorlar. Yani ilişkiler dolaylı değil doğrudan.” diye yanıtlayıp ekliyor : “En büyük Kürt nüfus Türkiye’de. Ve Kürtler Türkiye ulusunun bir parçası. Kürt sorunu siyasi platformda çözüme kavuşturulmalı. Her ne kadar zor gözükse de bu mümkün olabilir. O yüzden Türkiye’nin gerçekleştirdiği operasyonlarına karşıyım. Tıpkı Türkiye’deki sivillere yapılan her türlü terör eylemine karşı olduğum gibi.”

Bir süredir herkes Irak’tan sonra İran’ın yeni hedef olduğunu konuşuyor. Ahmedinejad’ın sert açıklamaları, uranyum zenginleştirme faaliyetleri ya da nükleer silahlanma Amerika için yeterli bir sebep. Mi? ABD İran’a saldırı gerçekleştirecek. Mi? Faris’in acelesi sadece yemeğine geciktiğinden değil. Hayattaki duruşunun basit bir röportaja yansıyışı açıklayamaz bu ağırbaşlı yerinde duramama durumunu... “Eğer İran’a karşı bir saldırı olursa bunu ABD değil, İsrail gerçekleştirecek. Herkesin aksine İran’ın işgal edilmesi ihtimalini ben oldukça zayıf buluyorum. İranlılar ellerindeki Irak kozunu Bush’a karşı gayet iyi kullanıyorlar. Ve her an ABD askerlerine karşı bir operasyon düzenleyecek güce de sahipler! Bakın, coğrafya değişmez. İran ise Irak’taki direnişe karşı düşmanca tavrını derhal değiştirmeli. Çünkü ABD bir gün bu topraklardan gidecek. Ama biz hep kalacağız.”

Evet, biz hep kalacağız.

Bizliğimizi kaybetmediğimiz sürece.

Hep.

GEÇ, DAHA DA GEÇ OLABİLİR...

2007-09-01T17:39:00.000+03:00

Küresel ısınma... Dünya atmosferinin, dünya ikliminin ve okyanus sıcaklıklarının değişmesi... Değil sadece! Çok daha ötesi! Küresel ısınma ile birlikte dengeler değişecek. Değişiyor da... Mevsimler anlamını yitirecek. Yitiriyor da... Pastoral şiirler yazamayacak şairler. Aç kalacak insanlar. Aç kalınca beslenemeyecekler. Beslenemeyince ölecekler. Ölenler nereye gömülecek? Kuraklık insanoğlunun belini bükecek. Salgın hastalıklar artacak. Ne yağmur altında romantik yürüyüşler yapılacak bundan böyle, ne de kana kana su içilecek. Düşünsenize, dünyanın tam yüzde 70,8’i denizlerle kaplı. Ve insanlık su sıkıntısını şimdiden çekmeye başladı bile. Bol aksiyonlu, gerilim dolu ve abartılı görsel efektli bir Amerikan filmi değil bahsettiğim. Abartının gerçeğe yüz buluşu sadece.

Doğa ve insan. İki birbirini tamamlayıcı unsur düşman kesiliyor birbirine. Doğa bugüne değin sorgusuz sualsiz sunduğu benliğini yavaş yavaş çekmeye başlıyor insandan. İnsan ise “Ne de olsa bana geri dönecek!” kibriyle süzüyor her seferinde umursamaksızın kullandığı doğanın bedenini. Kimse ben suçlu değilim demesin! Hepimizin payı var bu işte. Çalışma masama bakıyorum. Ömrü boyunca 1 ton karbondioksit emen ağaçların dilimlenmiş hallerini teker teker yığmışım üstüne. Bir ağaç katiliyim ben. Kimimiz denizin katili, kimimiz ise toprak ananın...

Küresel ısınma ve beraberinde getireceği olumsuzlukların sinyali günümüzden neredeyse 30 yıl önce kendini göstermeye başladı. Ve 30 küsür yıldır onunla barışıp; tüm alımlığı ile sevişmek, sevmek yerine beton kafalarımızla hapsedip durduk en pis mahpushanelere... İnsanoğlu kendi eliyle, yaşadığı yegâne mekân olan dünyasına farkında olmadan tecavüz edip durmadı. Durmuyor! Hâlihazırda devam ediyor bu nankörlüğe! BM (Birleşmiş Milletler) araştırmasına göre, atmosferdeki karbondioksitin yüzde 80'i, fosil enerji kaynaklarının ulaşım, ısınma ve sanayi alanlarında kullanılmasından kaynaklanıyor. Ve son birkaç yıl içinde dünyanın birçok bölgesinde yaşanan felaketlerin de tetikleyicisi olan küresel ısınma sorununa ABD ve Çin hala gereken önemi göstermiyor. Kyoto Protokolü’nü imzalamaya insanlığı yetmiyor...

Türkiye ise doğa katliamlarının en fazla yaşandığı ülkelerden sadece biri... Son birkaç ay içinde Ankara’nın durumuna bile bakıldığında rezaletin farkına varmak çok daha kolaylaşıyor. Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Melih Gökçek kentin su kaynaklarını gönlünce kullandı. Belki şebeke sularını inşaat yapım çalışmalarında kullandı, belki evinin banyosundaki jakuzisinde bilmem kaç litre su harcadı... Ve şimdi halkın karşısına çıkıp “Yıkanmayın, yağmur duasına çıkın” diyebiliyorsa, yağmurun yağmasıyla barajların dolma ümidini, Allah’ın bizlere acıması ile ilişkilendirebiliyorsa... Türkiye, Hayrettin Karaca’ların uyarılarına kulak vermemekte diretiyorsa hala utanmadan... Hak ediyoruz katletmeye çalıştığımız doğanın ölüm fermanımızı hazırlamasına...

Geçtiğimiz günlerde ABD tarihinde yaşanan en büyük doğal felaketin ikinci yıl dönümüydü. Cazın anavatanı New Orleans’ı yerle bir eden Katrina kasırgası ardında binlerce ölü ve ciddi maddi hasar bırakmıştı. Uzmanlara göre kasırganın etkisinin iki misline çıkması küresel ısınmanın etkisini yadsımaktandı.

Ve bir görüntü çarptı gözüme ajanslardan... “Katrina was big, but God is bigger!” (Katrina büyüktü fakat Tanrı obdan daha büyük) diyordu yıkık dökük bir New Orleans evinin önünde... Felaketleri Tanrısal takdir ile açıklamak da en az küresel ısınmanın etkileri kadar küresel işte!

İnsanları kandırmanın, gerçekleri saklamanın ya da unutturmanın kolay olduğu bir çağda yaşıyor olabiliriz. Ancak yaklaşan felaketi gizlemek 5–10 yıllık iktidarları korumaktan başka bir şey ifade etmeyecek. Tepki vermek, dünyayı insanoğlunun hak edilebilir ve yaşanası mekânı kılmak için tek çare bilinçlenmek… En azından çocuklarımız için bilinçlenmek...

Çünkü geç, daha da geç olabilir...

ŞEREF İLE GURUR

2007-08-23T15:49:00.000+03:00

Futbol sadece 44 kıllı ayağın 400 gramlık kauçuğun peşinden koştuğu bir oyun değil! Kimine göre zeka, kimine göre hırs, kimine göre ise zevk işi. Kökeni İÖ. 3. yüzyıla dayanan futbol, tüm dünyada epey heyecan yaratıyor. Bunu söylemek için de kahin olmak gerekmiyor! Futboldaki heyecanın zaman zaman tutkuya, tutkunun bolunun ise fanatizme dönüştüğünü görebilmek için televizyonlarınızın düğmesine basmanız yeterli... Erkekler kadar kadınlar da tuttukları takımlarda aidiyet duygusu arıyor. Bulabiliyor da. Yazıya konu olan Türkiye’nin en eski spor kulübü Beşiktaş ve taraftarları ise memleketin spor gündemini fena halde meşgul etme becerisine sahip olabildi. İyi ya da kötü olarak değil. Ama her zaman “tuhaf ve farklı” durarak.

Paşa Konağı’nda kurulan bir spor kulübünün zaman içinde halk takımına dönüşmesi elbette tesadüf olamaz. “Halk takımı” ifadesinden kastımı sanırım taraflı-tarafsız bir çok futbolsever (bu tamlamaya da hastayımdır) anlamakta zorluk çekmeyecek. Beşiktaş asırlık rakipleri Fenerbahçe ve Galatasaray gibi her daim başa güreşmiş bir kulüp. Ve Beşiktaş gerek seyirci profili, gerek taraftarlarının muhalif duruşu ve Türkiye’nin dört bir yanına yayılabilmiş ilk semt takımı olma özelliği ile de ayrı bir yere sahip.

Bu kulüp hiçbir zümreye ait olamayacak kadar geniş bir kitleye sesleniyor. Öyle ki; kulübün en baskın taraftar grubu Çarşı’nın önderi Alen Markaryan’ın 45 bin Beşiktaşlıyı tek başına susturup yönlendirmesi Ermeni sorununun tek çözüldüğü yerin İnönü Stadyumu olduğunu hatırlatıyor. Sol taraftarlarının bolluğu ile nam salmış BJK’nin en hürmet edileninin Süleyman Seba olması ve Seba’nın bir dönem MİT İstanbul Bölge Müdürlüğü yapması ise Beşiktaş’ın ihtiyatlı ve şerefli duruşunu değiştirmiyor. Ya da sağ cenahtan bir çok ünlü siyasetçinin Beşiktaşlılığı, Beşiktaş’ın kapsayıcılığını yıkmıyor. Aksine kuvvetlendiriyor. İlhamını sadece Beşiktaşlılık ve biraz da kuralsızlıktan alan Çarşı ise bu takımın ruhunu kavgayla yaşatmak isteyenlerin bir nevi kabesi. Onları 1 Mayıs’ta alanlarda da görmek mümkün tribünlerden sarkıttıkları “Çarşı Ramazan Bayramınızı kutlar” ifadesi ile de. Ya da kendine bazen Che’yi, bazen ise Mustafa Kemal’i silah edinmiş olarak. Artık bir çok kimse tarafından yabana atılan cemiyet ruhunun yaşatılabilmesi olsa gerek bu farklılığı yaratan. Bireyci dünyayı iplemeyen Beşiktaş... Sevmesini, aşık olmasını, kavga etmesini ve özellikle de vefa göstermesini bilen herkesin adresi BJK.

Gelelim sadede giriş cümlesine...

BJK futbol takımı bu sezona ciddi değişiklikler ile başladı. Her ne kadar bir dönem bu kulübün altyapısında kalecilik yapsam da futbol analizi yapamayacağım. Zira maçların çoğunu radyo ya da TV’den takip eden amatör bir gözüm. Ancak herkesin en fazla ilgisini çeken değişikliğin takımın eski menajeri Sinan Engin’in dönüşü olduğunun ben de farkındayım. Sinan Engin’in kişiliğine edeceğim bir laf yok. Kendisini tanımam. Ancak Kaçakçılık Daire Başkanlığı ve İstanbul Organize Suçlar Müdürlüğü hem kendisini hem de bir dönemin ünlü mafya babası Alaaddin Çakıcı’yı gayet iyi tanıyor. Türkiye basınında ise konuyu ‘yeniden’ derinlemesine inceleyen çok az gazeteci var. Gazeteport.com’dan Eda Özçetin, Sinan Engin meselesini atlamayan nadir gazetecilerden. “Hakkındaki hapis cezasının Yargıtay tarafından onanmasının ardından yurtdışına kaçan Alaaddin Çakıcı'ya verdiği Beşiktaş amblemli belgeyle vize temin eden BJK eski menajeri Sinan Engin mahkemesi bitmeden menajer olarak yeniden kulübe döndü.” diye yazıyor Özçetin. Böylelikle genç ve deneyimli gazeteci Engin’in kulübe dönüşünün sanıldığı kadar normal bir olay olmadığını hatırlatıyor.

Taraftarların büyük bir kısmı da Çakıcı’ya verilmiş vize belgesini unutamadığından olsa gerek, Engin göreve gelir gelmez tepkisini ortaya koydu. Ve dünyanın en esaslı taraftar topluluğu Çarşı, “Çarşı Sinan Engin’e karşı” diyebildi. Önceliğin başarı değil, erdem ve erdem ile birlikte büyüyen şeref olduğunu gösterdi. İnanın Türkiye’de bu tavırı sergileyebilecek çok az taraftar var. Sinan Engin kendi payına ne düşeceğini elbette ilerleyen maçlarda daha net kavrayacaktır. Ancak Konyaspor maçı sırasında yaşananlar ile ilgili olarak “Ben de 150 tane pankart astırırım” tavrı aşırı gururlu ve kibirli bir portre çizmesine neden oluyor.

Yaşı 80’lere varan bir neyzen söylemişti geçen gün : “Gurur en büyük urdur” diye.

Evet, gurur bazen en büyük ur.

Bize Voleci ‘Şeref’ler lazım...

13.08.2007